خ و ن
Х-в-н
خِيَانة ва نِفَاق маъно жиҳатидан бирдир, фақат ҳиёнат/хоинлик аҳд ва омонатга нисбатан айтилса, нифоқ эса динга нисбатан айтилади.
Бу икки сўз маъно жиҳатидан бир-бирининг ичига кирувчи бир маънони ташийди. خِيَانة аҳдни яширинча бузиш йўли билан ҳаққа хилоф қилишдир.
خِيَانَة (ҳиёнат) сўзининг зид маъноли сўзи أمَانَة (омонат) сўзидир. Шунинг учун خُنْتُ فُلاَناً ва خُنْتُ أمَانَةَ فُلاَنٍ фалончига хиёнат қилдим дейилиши мумкин.
Аллоҳ таолонинг: لاَ تَخُونُوا اللّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ Аллоҳга, Пайғамбарга хиёнат қилманглар. Йўқса, зиммангизга олган омонатларга била туриб хиёнат қилган бўласиз (8/Анфол 27); ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذِينَ كَفَرُوا اِمْرَأةَ نُوحٍ وَاِمْرَأةَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا Аллоҳ куфр келтирганларга Нуҳнинг хотини ва Лутнинг хотинини мисол келтирди. Улар бандаларимиздан икки солиҳ банданинг никоҳида эканликларида уларга хиёнат қилдилар (66/Таҳрим 10) ва: وَلاَ تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَىَ خَآئِنَةٍ مِنْهُمْ Жуда озини истисно қилиб, улардан доимо хиёнат кўрасиз (5/Моида 13) оятлари шу маънодадир.
Сўнгги оятда келган خَائِنَةٍ مِنْهُمْ ибораси, улардан хоин бир жамоа деганидир. Баъзилар эса шундай деган: хоин бир киши деганидир, чунки, رَجُلٌ خَائِنٌ ҳам خَائِنَة ҳам дейилиши мумкин. Худди, رَاوِيَة ва шакллари каби. (40/Ғофир 19) сўзи эса, аввал ўтгани кабидир. (12/Юсуф 53) сўзида ишора қилинган нарса ҳам шудир.
Бу икки сўз маъно жиҳатидан бир-бирининг ичига кирувчи бир маънони ташийди. خِيَانة аҳдни яширинча бузиш йўли билан ҳаққа хилоф қилишдир.
خِيَانَة (ҳиёнат) сўзининг зид маъноли сўзи أمَانَة (омонат) сўзидир. Шунинг учун خُنْتُ فُلاَناً ва خُنْتُ أمَانَةَ فُلاَنٍ фалончига хиёнат қилдим дейилиши мумкин.
Аллоҳ таолонинг: لاَ تَخُونُوا اللّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ Аллоҳга, Пайғамбарга хиёнат қилманглар. Йўқса, зиммангизга олган омонатларга била туриб хиёнат қилган бўласиз (8/Анфол 27); ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً لِلَّذِينَ كَفَرُوا اِمْرَأةَ نُوحٍ وَاِمْرَأةَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا Аллоҳ куфр келтирганларга Нуҳнинг хотини ва Лутнинг хотинини мисол келтирди. Улар бандаларимиздан икки солиҳ банданинг никоҳида эканликларида уларга хиёнат қилдилар (66/Таҳрим 10) ва: وَلاَ تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَىَ خَآئِنَةٍ مِنْهُمْ Жуда озини истисно қилиб, улардан доимо хиёнат кўрасиз (5/Моида 13) оятлари шу маънодадир.
Сўнгги оятда келган خَائِنَةٍ مِنْهُمْ ибораси, улардан хоин бир жамоа деганидир. Баъзилар эса шундай деган: хоин бир киши деганидир, чунки, رَجُلٌ خَائِنٌ ҳам خَائِنَة ҳам дейилиши мумкин. Худди, رَاوِيَة ва шакллари каби. (40/Ғофир 19) сўзи эса, аввал ўтгани кабидир. (12/Юсуф 53) сўзида ишора қилинган нарса ҳам шудир.