أ خ ذ

أَخْذ Бир нарсани тутмоқ, қўлга киритмоқ ёки эга бўлмоқ деганидир. أَخَذَ феъли баъзан ҳақиқий маънода тутмоқ маъносини англатади: مَعَاذَ اللّهِ أَن نَأْخُذَ إِلاَّ مَنْ وَجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهُ Нарсамизни ҳузуридан топиб олган кимсадан бошқасини олиб қолишимиздан Аллоҳ сақласин (12/Юсуф 79); баъзан эса ушламоқ маъносини англатади: لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ Уни ҳеч қандай мудроқ тутмас, ҳеч қандай уйқу ҳам (2/Бақара 255).
أَخَذَتْهُ الْحُمَّى безгак тутди ҳам дейилади. Аллоҳ таоло бу маънода: وَأَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ Зулм қилганларни даҳшатли қичқириқ тутди (11/Ҳуд 67); فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكَالَ اْلآخِرَةِ وَاْلأُولَى Аллоҳ уни охиратнинг жазоси ва аввалгисининг жазоси сифатида ушлаб қўйди (79/Нозиот 25); وَكَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى Мана шундай, Роббинг юртларни ушлаганда шундай ушлайди (11/Ҳуд 102) деб буюради.
Шунинг учун асир тушган кишига ҳам أَخِيذ ва مَأْخُوذٌ ушланган деб ном берилади. اِتِّخَاذ бир нарсани ўзига олмоқ ҳам шу феълнинг ифтиол бобидир. Бу ҳолда икки мафъул олади ва جَعْل қилмоқ, этмоқ феълининг ўрнини босади. Аллоҳ таолонинг қуйидаги оятлари шу маънодадир: لاَ تَتَّخِذُوا (42/Шуро 9); (16/Наҳл 61). , маъносини англатади.