أ ت ي
А-т-й
إتْيَان сўзи осонлик билан келишни ифодалайди. Шунинг учун ўз ўзани бўйлаб оқиб келадиган селга أَتِيٌّ ва أتَاوِيٌّ деб ном берилади. Бегона/ғариб киши ҳам селга ўхшатилиб, унга ҳам أتَاوِيٌّ дейилган.
إتْيَان : сўзи, бевосита ўзи келиш маъносида ишлатилгани каби, буйруқ ёки режа билан келтириш маъносида ҳам ишлатилади. Бундан ташқари, у ҳам яхшилик, ҳам ёмонлик учун, ҳам моддий, ҳам маънавий нарсалар учун қўлланади. Аллоҳ таоло бу маънода: إِنْ اَتَاكُمْ عَذَابُ اللّهِ أَوْ اَتَتْكُمُ السَّاعَةُ : Агар сизларга Аллоҳнинг азоби келиб қолса ёки сизларга қиёмат вақти келиб қолса (6/Анъом 40); أَتََي أَمْرُ اللّهِ : Аллоҳнинг амри келди (16/Наҳл 1); فَأتََى اللّهُ بُنْيَانَهُمْ مِنَ الْقَوَاعِدِ : Аллоҳ эса уларнинг биноларини пойдеворларидан йиқитди/суғуриб ташлади (16/Наҳл 26) деб буюради. Яъни, Аллоҳ таоло буларни Ўзининг тартиб-низоми ва тадбири билан амалга оширади. وَجَاء رَبُّكَ : Роббинг келганда (89/Фажр 22) сўзи ҳам шу маънодадир.
Шоирнинг қуйидаги сўзи ҳам шу маънодадир:
5- أتَيْتُ الْمُرُوءَةَ مِنْ بَابِهَا
5- Мардликка ўз эшигидан кирдим.
فَلَنَاْتِيَنَّهُمْ بِجُنُودٍ لاَ قِبَلَ لَهُمْ : Уларга, улар асло бас кела олмайдиган қўшин билан аниқ борамиз (27/Намл 37); لاَ يَاْتوُنَ الصَّلاَةَ إِلاَّ وَهُمْ كُسَالَى : (9/Тавба 54); яъни, намозни фақат дангасалик ҳолида ўқийдилар. (4/Нисо 15), Абдуллоҳнинг қироатида /(19/Марям 27) оятидаги сўзининг ишлатилишига ўхшайди. : эмас, балки , дейилиши тўғрироқдир. Аллоҳ таоло буюради: (2/Бақара 25); (27/Намл 37); (4/Нисо 54). , ибораси эса, фақат уни қабул қилганлар ҳақида ишлатилади]. Аллоҳ таолонинг; маъносидадир. Ҳамза бу ердаги ҳамзани васл ҳамзаси қилиб ўқиган; яъни; маъносида. (2/Бақара 229); (2/Бақара 247).
إتْيَان : сўзи, бевосита ўзи келиш маъносида ишлатилгани каби, буйруқ ёки режа билан келтириш маъносида ҳам ишлатилади. Бундан ташқари, у ҳам яхшилик, ҳам ёмонлик учун, ҳам моддий, ҳам маънавий нарсалар учун қўлланади. Аллоҳ таоло бу маънода: إِنْ اَتَاكُمْ عَذَابُ اللّهِ أَوْ اَتَتْكُمُ السَّاعَةُ : Агар сизларга Аллоҳнинг азоби келиб қолса ёки сизларга қиёмат вақти келиб қолса (6/Анъом 40); أَتََي أَمْرُ اللّهِ : Аллоҳнинг амри келди (16/Наҳл 1); فَأتََى اللّهُ بُنْيَانَهُمْ مِنَ الْقَوَاعِدِ : Аллоҳ эса уларнинг биноларини пойдеворларидан йиқитди/суғуриб ташлади (16/Наҳл 26) деб буюради. Яъни, Аллоҳ таоло буларни Ўзининг тартиб-низоми ва тадбири билан амалга оширади. وَجَاء رَبُّكَ : Роббинг келганда (89/Фажр 22) сўзи ҳам шу маънодадир.
Шоирнинг қуйидаги сўзи ҳам шу маънодадир:
5- أتَيْتُ الْمُرُوءَةَ مِنْ بَابِهَا
5- Мардликка ўз эшигидан кирдим.
فَلَنَاْتِيَنَّهُمْ بِجُنُودٍ لاَ قِبَلَ لَهُمْ : Уларга, улар асло бас кела олмайдиган қўшин билан аниқ борамиз (27/Намл 37); لاَ يَاْتوُنَ الصَّلاَةَ إِلاَّ وَهُمْ كُسَالَى : (9/Тавба 54); яъни, намозни фақат дангасалик ҳолида ўқийдилар. (4/Нисо 15), Абдуллоҳнинг қироатида /(19/Марям 27) оятидаги сўзининг ишлатилишига ўхшайди. : эмас, балки , дейилиши тўғрироқдир. Аллоҳ таоло буюради: (2/Бақара 25); (27/Намл 37); (4/Нисо 54). , ибораси эса, фақат уни қабул қилганлар ҳақида ишлатилади]. Аллоҳ таолонинг; маъносидадир. Ҳамза бу ердаги ҳамзани васл ҳамзаси қилиб ўқиган; яъни; маъносида. (2/Бақара 229); (2/Бақара 247).