ق س م
Қ-с-м
قَسْم : Улушларни тақсимлаш. Шундай дейилади: قَسَمْتُ كَذَا قَسْمًا وَقِسْمَةً : Ана шуни улушларга бўлдим, тақсимладим. قِسْمَةُ الْمِيرَاثِ : Меросни эгаларига тақсимлаш. قِسْمَةُ الْغَنِيمَةِ : Ўлжани эгаларига тақсимлаш. Аллоҳ буюради: لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِكُلِّ بَابٍ مِنْهُمْ جُزْءٌ مَقْسُومٌ : Жаҳаннамнинг еттита дарвозаси бор. Улардан ҳар бир эшик учун бир бўлак ажратилгандир (15/Ҳижр 44); وَنَبِّئْهُمْ أَنَّ الْمَاءَ قِسْمَةٌ بَيْنَهُمْ : Уларга сувнинг ўзаро тақсимланганини хабар бер (54/Қамар 28).
اِسْتَقْسَمْتُهُ : Ундан уни улушларга бўлишни сўрадим. Бу феъл шакли баъзан قَسَمَ (бўлакларга ажратди, тақсимлади) маъносида ҳам ишлатилади. Аллоҳ буюради: وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِاْلأَزْلاَمِ ذَلِكُمْ فِسْقٌ : ва фол чўплари билан улуш тақсимлашингиз. Буларнинг барчаси тўғри йўлдан чиқишдир (5/Моида 3). رَجُلٌ مُقَسَّمُ اْلقَلْبِ : Қалби паришон одам. Яъни, ғам-ташвиш қалбини бўлиб ташлаган одам. Бу худди مُتَوَزِّعُ اْلخَاطِرِ ва مُشْتَرَكُ الُّلبِّ иборалари кабидир.
أَقْسَمَ : Қасам ичди. Бу сўзнинг асли قَسَامَة ўзагидан келади. قَسَامَة – мақтулнинг (ўлдирилган кишининг) яқинларига тақсимланадиган диятдир. Кейин бу сўз ҳар турли қасамга ном бўлди. Аллоҳ буюради: وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَتْهُمْ آَيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِهَا : Ўзларига бирон мўъжиза келса, унга албатта иймон келтиришларига доир жон-жаҳд билан Аллоҳга қасам ичдилар (6/Анъом 109); أَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ : (68/Қалам 17); (5/Моида 106). : (15/Ҳижр 90); яъни, Расулуллоҳга юзланганларни Аллоҳ йўлидан тўсиш учун Макканинг кириш йўлларини ўзаро бўлишиб олганлардир. Баъзиларга кўра эса, оятнинг маъноси шундайдир: .
اِسْتَقْسَمْتُهُ : Ундан уни улушларга бўлишни сўрадим. Бу феъл шакли баъзан قَسَمَ (бўлакларга ажратди, тақсимлади) маъносида ҳам ишлатилади. Аллоҳ буюради: وَأَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِاْلأَزْلاَمِ ذَلِكُمْ فِسْقٌ : ва фол чўплари билан улуш тақсимлашингиз. Буларнинг барчаси тўғри йўлдан чиқишдир (5/Моида 3). رَجُلٌ مُقَسَّمُ اْلقَلْبِ : Қалби паришон одам. Яъни, ғам-ташвиш қалбини бўлиб ташлаган одам. Бу худди مُتَوَزِّعُ اْلخَاطِرِ ва مُشْتَرَكُ الُّلبِّ иборалари кабидир.
أَقْسَمَ : Қасам ичди. Бу сўзнинг асли قَسَامَة ўзагидан келади. قَسَامَة – мақтулнинг (ўлдирилган кишининг) яқинларига тақсимланадиган диятдир. Кейин бу сўз ҳар турли қасамга ном бўлди. Аллоҳ буюради: وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَتْهُمْ آَيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِهَا : Ўзларига бирон мўъжиза келса, унга албатта иймон келтиришларига доир жон-жаҳд билан Аллоҳга қасам ичдилар (6/Анъом 109); أَهَؤُلَاءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ : (68/Қалам 17); (5/Моида 106). : (15/Ҳижр 90); яъни, Расулуллоҳга юзланганларни Аллоҳ йўлидан тўсиш учун Макканинг кириш йўлларини ўзаро бўлишиб олганлардир. Баъзиларга кўра эса, оятнинг маъноси шундайдир: .