أ ذ ن
А-з-н
أُذُن сўзи қулоқ деганидир. Қозон ва сопол идиш каби нарсаларнинг ҳалқа шаклидаги қисми ҳам шунга ўхшатилиб, қозоннинг қулоғи (дастаси) дейилган. Кўп эшитишни севадиган кишига ҳам, сўзи эшитиладиган кишига ҳам أُذُنٌ дейилган. Аллоҳ таоло буюради: وَيَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لكُمْ Улар: “У бир қулоқдир”, – дейдилар. Айтинг: “У сизлар учун яхшилик қулоғидир” (9/Тавба 61). Бунинг маъноси: у сизлар учун яхшилик бўлган нарсаларга, яхшилик келтирувчига қулоқ солади, деганидир. وَفِي آذَانِهِمْ وَقْراً Уларнинг қулоқларида оғирлик бордир (6/Анъом 25) ояти эса уларнинг жоҳилликларига ишорадир, эшитмасликларига эмас.
أَذِنَ қулоқ солди, тинглади маъносини англатади. وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ Роббисига қулоқ солиб бўйсунадиган ҳолга келтирилганида (84/Иншиқоқ2). Бу сўз тинглаш орқали ҳосил бўладиган илмлар учун ҳам ишлатилади. Мана бу оятдаги каби: فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ Аниқ равишда билиб қўйингки, сизлар Аллоҳ ва Расули билан уруш ҳолатидасизлар (2/Бақара 279).
أُذُن ва أَذَان сўзлари эшитиладиган нарсалар учун ишлатилади. Билим ҳам шу тарзда ифодаланади. Зеро, кўпгина билимларимизнинг илк қадами тинглаш билан ҳосил бўлади. Аллоҳ буюради: اِئْذَنْ لِي وَلاَ تَفْتِنِّي Менга изн бергин, мени фитнага дучор қилмагин (9/Тавба 49). وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ (12/Юсуф 70); (7/Аъроф 44); (22/Ҳаж 27). (2/Бақара 102). (58/Мужодала 10); бу ердаги (2/Бақара 102) оятида эса бир жиҳатдан Аллоҳнинг хоҳиши бордир. Бунинг изоҳи шундай: Аллоҳ таоло инсонда бир куч яратгани, шу куч туфайли ўзига зулм қилмоқчи ва зарар етказмоқчи бўлган кишининг бу зулмини қабул қилиш имкони борлиги, аммо уни қабул қилаётганда тош каби оғриқ сезмайдиган мавжудот қилиб яратгани ёки яратмагани хусусида ихтилоф йўқдир. Шунингдек, бу имконни яратиш Аллоҳнинг феъли экани ҳам баҳссиздир. Шу жиҳатдан шундай дейиш тўғри бўлади: золим томонидан келадиган зарар бошқа кишиларга Аллоҳнинг изни ва хоҳиши билан етади. Бу сўзни кенгайтириш учун алоҳида китоб керак бўлади. Шунинг учун биз буни бу ерда муҳокама қила олмаймиз. (24/Нур 62). жумласи каби. Агар (4/Нисо 140).
أَذِنَ қулоқ солди, тинглади маъносини англатади. وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ Роббисига қулоқ солиб бўйсунадиган ҳолга келтирилганида (84/Иншиқоқ2). Бу сўз тинглаш орқали ҳосил бўладиган илмлар учун ҳам ишлатилади. Мана бу оятдаги каби: فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ Аниқ равишда билиб қўйингки, сизлар Аллоҳ ва Расули билан уруш ҳолатидасизлар (2/Бақара 279).
أُذُن ва أَذَان сўзлари эшитиладиган нарсалар учун ишлатилади. Билим ҳам шу тарзда ифодаланади. Зеро, кўпгина билимларимизнинг илк қадами тинглаш билан ҳосил бўлади. Аллоҳ буюради: اِئْذَنْ لِي وَلاَ تَفْتِنِّي Менга изн бергин, мени фитнага дучор қилмагин (9/Тавба 49). وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ (12/Юсуф 70); (7/Аъроф 44); (22/Ҳаж 27). (2/Бақара 102). (58/Мужодала 10); бу ердаги (2/Бақара 102) оятида эса бир жиҳатдан Аллоҳнинг хоҳиши бордир. Бунинг изоҳи шундай: Аллоҳ таоло инсонда бир куч яратгани, шу куч туфайли ўзига зулм қилмоқчи ва зарар етказмоқчи бўлган кишининг бу зулмини қабул қилиш имкони борлиги, аммо уни қабул қилаётганда тош каби оғриқ сезмайдиган мавжудот қилиб яратгани ёки яратмагани хусусида ихтилоф йўқдир. Шунингдек, бу имконни яратиш Аллоҳнинг феъли экани ҳам баҳссиздир. Шу жиҳатдан шундай дейиш тўғри бўлади: золим томонидан келадиган зарар бошқа кишиларга Аллоҳнинг изни ва хоҳиши билан етади. Бу сўзни кенгайтириш учун алоҳида китоб керак бўлади. Шунинг учун биз буни бу ерда муҳокама қила олмаймиз. (24/Нур 62). жумласи каби. Агар (4/Нисо 140).