أ س س

أَسَّسَ بُنْيَانَهُ ибораси биноси учун пойдевор қўйди деганидир. Шу маънони берадиган أُسٌّ ва أَسَاسٌ сўзи бино унинг устига қуриладиган асосдир. أُسّ нинг кўплиги إِسَاس шаклида келади. Бу сўзнинг кўплиги эса أُسُس сўзидир. كَانَ ذَلِكَ عَلَى أُسِّ الدَّهْرِ дейилади; бу худди علَى وَجْهِ الٍّدهْرِ бу, замон бошланганидан бери шундай каби маънони англатади.
[Роғиб тутган таълиф услубига кўра, бу ерда қуйидаги икки оят мисол сифатида келтирилиши керак эди: لَا تَقُمْ فِيهِ أَبَدًا لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ “Сен унинг (бундай масжиднинг) ичида ҳеч қачон турма. Илк кунидан бошлаб тақво асоси устига қурилган масжид сенинг унда (намоз ва бошқа ишлар учун) туришингга кўпроқ лойиқдир. Унда покланишни чин дилдан истайдиган кишилар бор. Аллоҳ покланувчиларни севади. Биносининг асосини Аллоҳдан қўрқиш ва Унинг розилиги устига қурган кимса яхшироқми ёки биносининг асосини емирилиб тушадиган жар ёқасига қуриб, у билан бирга ўзи ҳам жаҳаннам ўтига қулаган кимсами?” (9/Тавба 108-109). Эҳтимол, муаллиф мисол келтирган бўлса-да, кўчирувчилар нусха кўчираётганда уни адашиб ёзмай қолдиргандирлар. Зеро, муаллиф бу оятларни кўрмаган деб ўйлашнинг ўзи янада ғаройиброқ туюлади. -Таржимонлар-].