د و م

دَوَام нинг ўзак маъноси сукунат/турғунликдир. دَامَ اْلمَاءُ : Сув тўхтади/сокинлашди. «نُهِىَ أَنْ يَبُولَ اْلإنْسَانُ فِي اْلمَاءِ الدَّائِمِ : Инсон турғун сувга сийишдан қайтарилган.» أَدَمْتُ اْلقِدْرَ وَدَوَّمْتُهَا : Қозоннинг қайнашини сув билан тўхтатдим. Бирор нарса устидан узоқ вақт ўтганда, دَامَ الشَّيْءُ дейилади. Аллоҳ буюради: وَكُنْتُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا مَا دُمْتُ فِيهِمْ : Уларнинг орасида бўлган вақтимча уларга гувоҳ эдим (5/Моида 117); إِلاَّ مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَآئِمًا : Доимий равишда бошида турмагунингча (3/Оли Имрон 75); إِنَّا لَنْ نَدْخُلَهَا أَبَدًا مَا دَامُوا فِيهَا : Улар у ерда бор экан, биз ҳеч қачон асло у ерга кирмаймиз (5/Моида 24). Бу ўзакдан دُمْتَ تَدَامُ шакли келади. دِمْتَ تَدُومُ шаклида ҳам талаффуз қилинади; худди مِتَّ تَمُوتُ каби. دَوَّمَتِ الشَّمْسُ فِي كَبَدِ السَّمَاءِ : Қуёш осмоннинг ўртасида айланди. Шоир шундай дейди:
وَالشَّمْسُ حَيْرَى لَهَا فِي اْلجَوِّ تَدْوِيمُ -164
164- Қуёш осмон ўртасида турибди; бўшлиқда бориб келмоқда.
دَوَّمَ الطَّيْرُ فِي اْلهَوَاءِ : Қуш осмонга кўтарилиб айланди. اِسْتَدَمْتُ اْلأَمْرَ : Ишда мулоҳаза билан ҳаракат қилдим [шошилмадим]. اَلظِّلُّ الدَّوْمُ : Доимий бўлган соя. الدِّيمَة : Кунлаб давом этадиган ёмғир.