ن ص ف

نِصْفُ الشَّيْءِ : Бирор нарсанинг ярмидир. Бу ҳақда Аллоҳ буюради: وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ Агар хотинларингизнинг фарзандлари бўлмаса, улар қолдирган меросдан ярми сизларга тегади (4/Нисо 12); وَإِنْ كَانَتْ وَاحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ ва агар якка аёл бўлса, у ҳолда унга молнинг ярми тегади (4/Нисо 11); إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ Фарзанди бўлмаган, аммо опа-синглиси бор бир киши вафот этса, у қолдирган молнинг ярми унга тегади (4/Нисо 176).
إِنَاءٌ نَصْفَانُ Ичидаги ярмигача тўлган идиш деганидир. Ярмига етган кун ҳақида نَصَفَ النَّهَارُ وَانْتَصَفَ дейилади. نَصَفَ اْلإِزَارُ سَاقَهُ ибораси эса, изор болдирнинг ярмигача етди, деганидир.
نَصِيف эса, бир ўлчовдир; гўё, катта ўлчовнинг ярмидек тасаввур қилинган. Худди шунингдек, مِقْنَعَةُ النِّسَاءِ аёлларнинг ниқоби, гўё, катта ниқобнинг ярмидек тасаввур қилинган. Бу маънода шоир шундай дейди:
444- سَقَطَ النَصِيفُ وَلَمْ تُرِدْ إِسْقَاطَهُ *** فَتَنَاوَلَتْهُ وَاتَّقَتْنَا بِاْليَدِ
444- (Аёлнинг) Ниқоби тушиб кетди, уни туширишни истамаган эди;
Уни дарҳол илиб олди, қўли билан ўзини биздан тўсди.
َبَلَغْنَا مَنْصَفَ الطَّرِيقِ Йўлнинг ярмига етдик. نَصَف эса, ёшлик билан кексалик ўртасидаги аёлдир. Ичимликнинг مُنَصَّف бўлгани — қайнатилиб, ярми буғланиб учиб кетгани, деганидир. Муомалада إِنْصَاف эса — адолатдир. Бу эса — дўстига берганидан ортиқ манфаатни ундан олмаслик ва фақат ундан кўрган зарари миқдоричагина зарар етказишдир.
نَصَفَة тушунчаси хизмат борасида ҳам қўлланилган. Шу маънода хизмат қилувчига نَاصِف , унинг кўплигига نُصُف дейилган. Бу эса — хизматкорнинг олган фойдаси миқдорича хўжайинига фойдали бўлишидир.
اِنْتِصَاف ва اِسْتِنْصَاف эса — ҳаққини талаб қилиш, исташдир.