ن ف ل

نَفْل : Айтилишича: у ўлжанинг ўзидир, фақат эътиборга олинадиган жиҳатлар турлича бўлгани учун турли шаклда ифодаланади. Қўлга киритилган, эришилган нарса деб қаралганда унга ганимат дейилади; дастлаб мажбурий бир нарса бўлмай, Аллоҳ ато этган инъом деб қаралганда эса унга نَفْل номи берилади.
Баъзилар эса ганимат билан нафл ўртасида умум-хусус (умумийлик-хусусийлик) муносабати борлигини айтганлар; бу маънода ганимат — қийинчилик тортилсин ё тортилмасин, ҳақ қилинсин ё қилинмасин, ғалабадан олдин бўлсин ё кейин бўлсин — қўлга киритилган душман молидир. Нафл эса ганимат ичида инсоннинг тақсимлашдан олдин қўлга киритган нарсасидир.
Мусулмонларнинг жанг қилмасдан қўлга киритган ганимати деб айтганлар ҳам бор — бунга فَيْء номи берилади.
Ганиматлар тақсимлангандан сўнг ашё ва шунга ўхшаш нарсалардан ажратиб олинадиган нарсадир, деб айтганлар ҳам бор. Аллоҳ таолонинг ушбу сўзи шу маънода талқин қилинган: يَسْأَلُونَكَ عَنِ اْلأَنْفَالِ قُلِ اْلأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ Сиздан анфол ҳақида сўрайдилар. Айтинг: анфол, Аллоҳ ва Расулга оиддир; (8/Анфол 1).
Бу оятда келган أَنْفَال сўзининг асли نَفْل, яъни: вожибга қўшимча қилинадиган нарсадир — бунга نَافِلَة ҳам дейилади. Аллоҳ буюради: وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ Тундан ҳам ўзинг учун нафл сифатида таҳажжуд қил (17/Исро 79). Ушбу оят ҳам худди шу маънога ишора қилади: وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةً وَكُلاً جَعَلْنَا صَالِحِينَ Унга Исҳоқни, устига-устак Яъқубни ҳам қўшимча қилиб бердик ва ҳар бирини солиҳ кишилар қилдик (21/Анбиё 72). Бу эса ўғилнинг ўғлидир.
نَفَلْتُهُ كَذَا Унга шуни қўшимча қилиб бердим. نَفَلَهُ السُّلْطَانُ Ҳукмдор унга ўзи ўлдирган душман устидаги нарсаларни қўшимча тарзда берди. Яъни: уни қадрлаш ва рағбатлантириш учун.
نَوْفَل эса инъоми кўп бўлган киши деганидир.
اِنْتَفَلْتُ مِنْ كَذَا Ундан танлаб йиғдим, олдим.