ش ر ي
Ш-р-й
شِرَاء /сотиб олиш ва بَيْع /сотиш бир-бирини тақозо қиладиган икки сўздир. Чунки харидор — пулни берувчи ва унинг эвазини олувчидир; сотувчи эса — эвазни берувчи ва пулни олувчидир. Бу — олди-берди нақд пул ва мол билан амалга оширилганда рўй беради. Аммо мол молга сотилганда, у ҳолда уларнинг ҳар бирини ҳам харидор, ҳам сотувчи деб тасаввур қилиш тўғри бўлади. Шу жиҳатдан, сотиш ва сотиб олиш сўзларининг ҳар бири бошқасининг ўрнида ишлатиладиган бўлиб қолган.
شَرَيْتُ сўзи кўпроқ “сотдим”; اِبْتَعْتُ эса кўпроқ “сотиб олдим” маъносидадир. Аллоҳ буюради: وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ : Уни арзимас баҳога сотдилар (12/Юсуф 20). Оятдаги شَرَوْهُ ибораси, بَاعُوهُ /уни сотдилар, маъносидадир. Бу оят ҳам худди шу маънодадир: فَلْيُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالاَخِرَةِ : Дунё ҳаётини охират ҳаёти эвазига сотадиганлар Аллоҳ йўлида жанг қилсинлар (4/Нисо 74).
Ниманидир қўлга киритиш воситаси бўлган ҳар бир нарсада شِرَاء ва اِشْتِرَاء сўзлари ишлатилиши мумкин: إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاَ أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الاَخِرَةِ : Аллоҳга берган аҳдлари ва қасамларини арзон баҳога сотадиганларнинг охиратда ҳеч қандай насибаси йўқдир (3/Оли Имрон 77); لاَ يَشْتَرُونَ بِآَيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلاَ : Аллоҳнинг оятларини арзон баҳога сотмайдилар (3/Оли Имрон 199); اشْتَرَوُا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالاَخِرَةِ : (9/Тавба 111). (9/Тавба 111). (2/Бақара 207). : (9/Тавба 111).
شَرَيْتُ сўзи кўпроқ “сотдим”; اِبْتَعْتُ эса кўпроқ “сотиб олдим” маъносидадир. Аллоҳ буюради: وَشَرَوْهُ بِثَمَنٍ بَخْسٍ : Уни арзимас баҳога сотдилар (12/Юсуф 20). Оятдаги شَرَوْهُ ибораси, بَاعُوهُ /уни сотдилар, маъносидадир. Бу оят ҳам худди шу маънодадир: فَلْيُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يَشْرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالاَخِرَةِ : Дунё ҳаётини охират ҳаёти эвазига сотадиганлар Аллоҳ йўлида жанг қилсинлар (4/Нисо 74).
Ниманидир қўлга киритиш воситаси бўлган ҳар бир нарсада شِرَاء ва اِشْتِرَاء сўзлари ишлатилиши мумкин: إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلاَ أُولَئِكَ لاَ خَلاَقَ لَهُمْ فِي الاَخِرَةِ : Аллоҳга берган аҳдлари ва қасамларини арзон баҳога сотадиганларнинг охиратда ҳеч қандай насибаси йўқдир (3/Оли Имрон 77); لاَ يَشْتَرُونَ بِآَيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلاَ : Аллоҳнинг оятларини арзон баҳога сотмайдилар (3/Оли Имрон 199); اشْتَرَوُا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا بِالاَخِرَةِ : (9/Тавба 111). (9/Тавба 111). (2/Бақара 207). : (9/Тавба 111).