قَرَّ فِي مَكَانِهِ يَقِرُّ قَرَارًا : Ўз жойида ҳаракатсиз бир ҳолда қотиб қолди. Бу сўзнинг асли, "совуқлик" маъносидаги قُرّ дан келиб чиққандир. Бу эса сукунат/турғунликни тақозо этади; حَرّ /иссиқлик эса ҳаракатни тақозо этади. 33/Аҳзоб 33-ояти, وَقِرْنَفِي بُيُوتِكُنَّ : Уйларингизда ўтиринглар, шаклида ҳам ўқилган. Баъзиларга кўра унинг асли اَقْرِرْنَ дир; сўзни енгиллаштириш/талаффузини осонлаштириш учун ( ر ) ҳарфларидан бири ҳазф қилинган. Худди мана бу сўздаги каби: فَظَلْتُمْ تَفَكَّهُونَ : Ажабланиб қолаверган бўлар эдингиз (56/Воқеа 65). Унинг асли, ظَلَلْتُمْ дир. جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَقَرَارًا : Аллоҳ Ерни сизлар учун бирқароргоҳ қилди (40/Ғофир 64); أَمَّنْ جَعَلَ الْأَرْضَقَرَارًا : Ёки шу дунёни қароргоҳ қилган Зот (27/Намл 61); яъни мустақарр/қарор топадиган жой қилган. Аллоҳ таоло жаннатни; ذَاتِقَرَارٍوَمَعِينٍ : Яшашга қулай ва оқар сувли (23/Муъминун 50); дўзахни эса; فَبِئْسَالْقَرَارُ : Нақадар ёмон қароргоҳдир(38/Сод 60) шаклида таърифлаган. وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٍ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ اجْتُثَّتْ مِنْ فَوْقِ الْأَرْضِ مَا لَهَا مِنْقَرَارٍ : Ёмон сўз, ёмон дарахт кабидир: Унинг илдизи ер юзасидан қўпорилган, қарори қолмагандир (14/Иброҳим 26); яъни саботи қолмагандир. Шоир эса шундай дейди: وَلاَقَرَارَعَلَى زَأْرٍ مِنَ اْلأَسَدِ 365 365- . Яъни хавфсизлик ва барқарорлик бўлмас. (25/Фурқон 66) деб буюради. Ибн Масъуд: Ер юзи қароргоҳ, қабрлар ўтар жойингиздир. Ибн Аббос: Ер юзи қароргоҳ, ота-боболарингизнинг умуртқа поғоналари ўтар жойларингиздир. Ҳасан: Охират қароргоҳ, дунё ўтар жойингиздир. Сўзнинг хулосаси; инсон ўтиб борадиган ҳеч бир ҳол/жой тўлиқ бир қароргоҳ эмасдир. (22/Ҳаж 5). Иқрор; ё тил билан, ё қалб билан, ёки ҳар иккиси билан бўлади. Аллоҳнинг бирлигини ва унинг ўрнига ўтадиган бир нарсани иқрор қилиш, қалб билан ҳам бўлмагунча фақат тил билан иқрор қилиш кифоя эмасдир. нинг зидди : (3/Оли Имрон 81). (25/Фурқон 74). : маъносидадир.
-
Арслоннинг наърасига қарши бардош бўлмас
يَوْمُ اْلقَرِّ : Қурбон байрамидан кейинги кунга айтилади. Чунки одамлар ўша куни Минода турадилар. اِسْتَقَرَّ فُلاَنٌ : Фалончи жойлашишга ҳаракат қилди. Баъзан اِسْتَقَرَّ сўзи قَرَّ /истиқомат қилди/тўхтади маъносида ҳам ишлатилади; худди اِسْتَجَابَ сўзининг أَجَابَ (жавоб берди) маъносида ишлатилгани каби. Аллоҳ таоло жаннат ҳақида; أَصْحَابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ
مُسْتَقَرًّا
وَأَحْسَنُ مَقِيلًا :
У куни жаннат аҳли энг яхши масканлардабўладилар, энг чиройли шаклда дам оладилар
(25/Фурқон 24); дўзах ҳақида эса; إِنَّهَا سَاءَتْ
Сўнгра ёнингиздаги китобни тасдиқловчи бир пайғамбар келганда унга албатта иймон келтирасиз ва албатта унга ёрдам берасиз', деб аҳд олди; 'Бу амримни қабулқилдингиз, елкангизга юклаган бу вазифани ўз зиммангизга олдингизми?' деди. 'Қабулқилдик' дедилар
Баъзиларга кўра قُرَّة сўзи, совуқлик маъносидаги قُرّ ўзагидан келиб чиққандир. Бунга кўра, قَرَّتْ عَيْنُهُ сўзининг маъноси; кўзи салқинлашди ва соғлигини тиклади, шаклида бўлади. Баъзилари эса шундай дейди: Бахтдан оқадиган ёш совуқ; ғамдан оқадиган ёш эса иссиқ бўлгани учун шундай дейилган. Шунинг учун қарғиш қилинган кишига шундай дейилади: أَسْخَنَ اللهُ عَيْنَهُ : Аллоҳ унинг кўзини иссиқ қилсин/кўзидан иссиқ ёш оқизсин/уни бахтсиз қилсин! Баъзиларга кўра эса бу сўз قَرَار ўзагидан келади. Бунга кўра жумланинг маъноси шундай бўлади: Аллоҳ унга, ўзи билан кўзларини тийиб турадиган бир нарса берсинки, шунда бошқасига тамаъ қилмасин/кўз олайтирмасин.
أَقَرَّ بِالْحَقِّ : Ҳақни эътироф этди ва ўз зарарига уни исботлади. تَقَرَّرَ اْلأَمْرُ عَلَى كَذَا : Иш фалон нарса устига қарор топди. قَارُورَة /
Шиша идиш
, маълумдир. Кўплиги قَوَارِير шаклида келади:
قَوَارِيرَ
مِنْ فِضَّةٍ :
Кумушдан биллуридишлар
(76/Инсон 16); صَرْحٌ مُمَرَّدٌ مِنْ
قَوَارِيرَ
Шишадан
ясалган, шаффоф бир саҳндир
(27/Намл 44). Оятда келган قَوَارِير сўзи, زُجَاج /