ق ص ص
Қ-с-с
قَصّ : Изни таъқиб қилиш. قَصَصْتُ أَثَرَهُ : Унинг изини таъқиб қилдим, дейилади. قَصَص : Из. Аллоҳ буюради: قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلَى آَثَارِهِمَا قَصَصًا : Мусо: айнан биз истаган нарса шу эди, деди. Дарҳол изларининг устидан ортларига қайтдилар (18/Каҳф 64); وَقَالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّيهِ فَبَصُرَتْ بِهِ عَنْ جُنُبٍ وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ : Мусонинг онаси унинг опасига: Унинг изини таъқиб эт, деди. У эса, улар сезмаган ҳолда узоқдан укасини кузатиб турди (28/Қосос 11). Шу маънодан, ортда қолиб, изи таъқиб қилинадиган ўтлоққа قَصِيص дейилади.
قَصَصْتُ ظُفْرَهُ : Унинг тирноқларини кесдим. قَصَص : Тадқиқ қилинадиган хабарлар, ҳикоялар. Аллоҳ буюради: إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ : Шубҳасиз, бу баён қилинганлар ҳақиқий хабарлар/воқеалардир (3/Оли Имрон 62); لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ ِلأُولِي الْأَلْبَابِ : Пайғамбарларнинг қиссаларида/хабарларида, албатта, ақл эгалари учун ибратлар бордир (12/Юсуф 111); فَلَمَّا جَاءَهُ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قَالَ لاَ تَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ : Мусо унинг ҳузурига келгач, унга қиссани/бошидан кечганини сўзлаб берди. У: қўрқма, энди золимлар қавмидан қутулдинг, деди (28/Қосос 25); نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآَنَ : Биз сенга ушбу Қуръонни ваҳий қилишимиз билан қиссаларнинг энг чиройлисини айтиб берамиз (12/Юсуф 3); فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ : Уларга бўлиб ўтган ҳар бир нарсани аниқ илмга таяниб бирма-бир айтиб берамиз (7/Аъроф 7); إِنَّ هَذَا الْقُرْآَنَ يَقُصُّ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَكْثَرَ الَّذِي هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ : Ҳақиқат шуки, бу Қуръон бани Исроилга улар ҳақида ихтилоф қилаётган нарсаларнинг кўпини баён қилади (27/Намл 76); فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ : Сен уларга бу қиссани айт, шояд, тафаккур қилсалар (7/Аъроф 176).
قِصَاص : Ноҳақ ўлдирилган кишининг жонига эваз сифатида қотилнинг жонини талаб қилишдир. Аллоҳ буюради: وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَا أُولِي اْلأَلْبَابِ : Эй ақл эгалари! Қасосда сизлар учун ҳаёт бордир (2/Бақара 179); وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ : Жароҳатларда қасос бордир (5/Моида 45). Дейилади: قَصَّ فُلاَنٌ فُلاَنًا : Фалон киши фалончидан қасос олди/унга ўч қайтарди. ضَرَبَهُ ضَرْبًا فَأَقَصَّهُ : Уни шундай урдики, ўлимга яқинлаштирди.
قَصّ : Оҳак. نَهىَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ تَقْصِيصِ اْلقُبُورِ : Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам қабрларга оҳак суртишни ман қилди.
قَصَصْتُ ظُفْرَهُ : Унинг тирноқларини кесдим. قَصَص : Тадқиқ қилинадиган хабарлар, ҳикоялар. Аллоҳ буюради: إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ : Шубҳасиз, бу баён қилинганлар ҳақиқий хабарлар/воқеалардир (3/Оли Имрон 62); لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ ِلأُولِي الْأَلْبَابِ : Пайғамбарларнинг қиссаларида/хабарларида, албатта, ақл эгалари учун ибратлар бордир (12/Юсуф 111); فَلَمَّا جَاءَهُ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قَالَ لاَ تَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ : Мусо унинг ҳузурига келгач, унга қиссани/бошидан кечганини сўзлаб берди. У: қўрқма, энди золимлар қавмидан қутулдинг, деди (28/Қосос 25); نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآَنَ : Биз сенга ушбу Қуръонни ваҳий қилишимиз билан қиссаларнинг энг чиройлисини айтиб берамиз (12/Юсуф 3); فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ : Уларга бўлиб ўтган ҳар бир нарсани аниқ илмга таяниб бирма-бир айтиб берамиз (7/Аъроф 7); إِنَّ هَذَا الْقُرْآَنَ يَقُصُّ عَلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَكْثَرَ الَّذِي هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ : Ҳақиқат шуки, бу Қуръон бани Исроилга улар ҳақида ихтилоф қилаётган нарсаларнинг кўпини баён қилади (27/Намл 76); فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ : Сен уларга бу қиссани айт, шояд, тафаккур қилсалар (7/Аъроф 176).
قِصَاص : Ноҳақ ўлдирилган кишининг жонига эваз сифатида қотилнинг жонини талаб қилишдир. Аллоҳ буюради: وَلَكُمْ فِي الْقِصَاصِ حَيَاةٌ يَا أُولِي اْلأَلْبَابِ : Эй ақл эгалари! Қасосда сизлар учун ҳаёт бордир (2/Бақара 179); وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ : Жароҳатларда қасос бордир (5/Моида 45). Дейилади: قَصَّ فُلاَنٌ فُلاَنًا : Фалон киши фалончидан қасос олди/унга ўч қайтарди. ضَرَبَهُ ضَرْبًا فَأَقَصَّهُ : Уни шундай урдики, ўлимга яқинлаштирди.
قَصّ : Оҳак. نَهىَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ تَقْصِيصِ اْلقُبُورِ : Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам қабрларга оҳак суртишни ман қилди.