ق و ي
Қ-в-й
قُوَّة (қувват) сўзи баъзан قُدْرَة (қила олиш, ҳукмрон бўлиш) маъносида ишлатилади: خُذُوا مَا آَتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ Сизга берган китобимизни қувват билан тутинглар (2/Бақара 63).
Баъзан эса бирор мавжудотдаги потенциал энергияга, яширин кучга, яширин тузилишга قُوَّة деб ном берилади. Масалан: اَلنَّوَى بِاْلقُوَّةِ نَخْلٌ дейилади. Яъни, хурмо данаги потенциал жиҳатдан хурмо дарахти бўлишга яроқли ва унга номзоддир.
Бундан ташқари قُوَّة сўзи баъзан бадан/вужуд учун, бошқа вақт қалб учун ишлатилгани каби, баъзан ташқаридан ёрдам берувчи учун, баъзан эса илоҳий қудрат учун ишлатилади. Буларга кетма-кет мисоллар келтирайлик:
1. Бадан учун ишлатилганига мисол қуйидаги оятлардир. Аллоҳ буюради: وَقَالُوا مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً …“Биздан ҳам қувватлироқ ким бор?” – дедилар (41/Фуссилат 15); فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًا Менга куч беринглар, мен сизлар билан уларнинг ўртасига энг мустаҳкам тўсиқ қилиб берай (18/Каҳф 95) Бу ерда сўз юритилаётган қувват — бадан қувватидир. Зеро, унинг ўзи ташқи кучдан юз ўгирган ва уни ёқтирмаслигини, истамаслигини قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيْرٌ Деди: Роббимнинг менга ато этган мол-давлат ва салтанати сизлар берадиган нарсадан яхшироқдир деган сўзлари билан баён қилган.
2. Қалб қувватига мисол эса будир: يَا يَحْيَى خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ Эй Яҳё! Китобни қувват билан тут (19/Марям 12), яъни: уни қалб қуввати билан маҳкам тут.
3. Ташқаридан ёрдам берувчиларнинг қувватига мисол: لَوْ أَنَّ لِي بِكُمْ قُوَّةً Кошки, сизларга қарши бир кучим бўлса эди (27/Намл 33). (33/Аҳзоб 25). (51/Зориёт 58) оятидаги қувват сўзи эса умумийдир. Бу ҳам Аллоҳ таолога хос қудрат учун, ҳам У бошқа мавжудотларга берган қувват учун ишлатилган. (11/Ҳуд 52) деган сўзда эса Аллоҳ таоло уларнинг ҳар бирига ўзи ҳақ қилган турли қувватлардан беришини кафолатлаган. шаклида келтирилган. Шу тариқа унинг қуввати Юксак Олам эътиборга олинганда маълум даражагача эканига эътибор қаратилган. (53/Нажм 5) оятида эса Унинг қуввати ҳам кўплик, ҳам жинснинг барчасини қамраб олувчи маърифалик/аниқлик қўшимчаси билан келтирилган. Шу тариқа Жаброил бу дунё ўлчовларига кўра, кишиларни тарбиялайдиган ва фойда келтирадиганлар билан таққосланганда, кўплаб кучларга эга ҳамда улуғ қудрат соҳиби бўлган зот экани айтилмоқчи бўлинган. Қобилият маъносидаги қувват эса кўпроқ файласуфлар томонидан ишлатилади. Улар буни икки тоифада кўриб чиқадилар. . Яъни: Бу киши ёзишни билади, аммо уни ишлатмайди. дейилади ва бу билан ўша киши ёзишни билиши, аммо уни ишлатмаслиги назарда тутилмайди, балки бу кишида ёзишни ўрганиш қобилияти борлиги, уни ўргана олиши баён қилинмоқчи бўлинади. : (56/Воқеа 73).
Баъзан эса бирор мавжудотдаги потенциал энергияга, яширин кучга, яширин тузилишга قُوَّة деб ном берилади. Масалан: اَلنَّوَى بِاْلقُوَّةِ نَخْلٌ дейилади. Яъни, хурмо данаги потенциал жиҳатдан хурмо дарахти бўлишга яроқли ва унга номзоддир.
Бундан ташқари قُوَّة сўзи баъзан бадан/вужуд учун, бошқа вақт қалб учун ишлатилгани каби, баъзан ташқаридан ёрдам берувчи учун, баъзан эса илоҳий қудрат учун ишлатилади. Буларга кетма-кет мисоллар келтирайлик:
1. Бадан учун ишлатилганига мисол қуйидаги оятлардир. Аллоҳ буюради: وَقَالُوا مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً …“Биздан ҳам қувватлироқ ким бор?” – дедилар (41/Фуссилат 15); فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجْعَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ رَدْمًا Менга куч беринглар, мен сизлар билан уларнинг ўртасига энг мустаҳкам тўсиқ қилиб берай (18/Каҳф 95) Бу ерда сўз юритилаётган қувват — бадан қувватидир. Зеро, унинг ўзи ташқи кучдан юз ўгирган ва уни ёқтирмаслигини, истамаслигини قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيْرٌ Деди: Роббимнинг менга ато этган мол-давлат ва салтанати сизлар берадиган нарсадан яхшироқдир деган сўзлари билан баён қилган.
2. Қалб қувватига мисол эса будир: يَا يَحْيَى خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ Эй Яҳё! Китобни қувват билан тут (19/Марям 12), яъни: уни қалб қуввати билан маҳкам тут.
3. Ташқаридан ёрдам берувчиларнинг қувватига мисол: لَوْ أَنَّ لِي بِكُمْ قُوَّةً Кошки, сизларга қарши бир кучим бўлса эди (27/Намл 33). (33/Аҳзоб 25). (51/Зориёт 58) оятидаги қувват сўзи эса умумийдир. Бу ҳам Аллоҳ таолога хос қудрат учун, ҳам У бошқа мавжудотларга берган қувват учун ишлатилган. (11/Ҳуд 52) деган сўзда эса Аллоҳ таоло уларнинг ҳар бирига ўзи ҳақ қилган турли қувватлардан беришини кафолатлаган. шаклида келтирилган. Шу тариқа унинг қуввати Юксак Олам эътиборга олинганда маълум даражагача эканига эътибор қаратилган. (53/Нажм 5) оятида эса Унинг қуввати ҳам кўплик, ҳам жинснинг барчасини қамраб олувчи маърифалик/аниқлик қўшимчаси билан келтирилган. Шу тариқа Жаброил бу дунё ўлчовларига кўра, кишиларни тарбиялайдиган ва фойда келтирадиганлар билан таққосланганда, кўплаб кучларга эга ҳамда улуғ қудрат соҳиби бўлган зот экани айтилмоқчи бўлинган. Қобилият маъносидаги қувват эса кўпроқ файласуфлар томонидан ишлатилади. Улар буни икки тоифада кўриб чиқадилар. . Яъни: Бу киши ёзишни билади, аммо уни ишлатмайди. дейилади ва бу билан ўша киши ёзишни билиши, аммо уни ишлатмаслиги назарда тутилмайди, балки бу кишида ёзишни ўрганиш қобилияти борлиги, уни ўргана олиши баён қилинмоқчи бўлинади. : (56/Воқеа 73).