ق ر ي

قَرْيَة : Ҳам одамлар тўпланадиган жойга, ҳам ўша одамларнинг ўзларига айтилади. Бу сўз уларнинг ҳар бирига нисбатан ҳам ишлатилади: Аллоҳ буюради: وَاسْأَلِ الْقَرْيَةَ : Қарияга сўр (12/Юсуф 82). Кўпчилик муфассирларга кўра, оятнинг маъноси “Шаҳар аҳлидан сўр” шаклидадир. Баъзиларга кўра эса, оятда келган الْقَرْيَة сўзидан мақсад аҳолининг бевосита ўзидир. Ушбу оятлар ҳам шу маънодадир: وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً قَرْيَةً كَانَتْ آَمِنَةً مُطْمَئِنَّةً : Аллоҳ сизларга тинч ва хотиржам бир шаҳарни мисол қилиб келтирди (16/Наҳл 112); وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ هِيَ أَشَدُّ قُوَّةً مِنْ قَرْيَتِكَ الَّتِي أَخْرَجَتْكَ أَهْلَكْنَاهُمْ فَلاَ نَاصِرَ لَهُمْ : Сени юртингдан чиқарган шаҳардан кўра қувватлироқ бўлган нече шаҳарлар бор эдики, Биз уларни ҳалок қилдик ва уларга ёрдам берувчи ҳам йўқдир (47/Муҳаммад 14). وَمَا كَانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا مُصْلِحُونَ : Роббинг аҳолиси солиҳ ва ислоҳотчи бўла туриб, ўша шаҳарларни ноҳақ равишда ҳалок қилувчи эмасдир (11/Ҳуд 117). Бу оятда келган الْقُرَى сўзидан мақсад шаҳарлардир. Ушбу оятлар ҳам худди шу маънодадир: وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلاَّ رِجَالاً نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى : Сиздан олдин ҳам, ўзларига ваҳий юборган шаҳарлар аҳлидан бўлган эркак кишилардан бошқасини пайғамбар қилиб юбормадик (12/Юсуф 109); رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا : Эй Роббимиз! Бизни аҳолиси золим бўлган бу чиқар (4/Нисо 75). (65/Талоқ 8). (2/Бақара 58).