ق ل ب
Қ-л-б
قَلْبُ الشَّيْءِ Бирор нарсанинг қалби — уни бир шаклдан бошқа шаклга ўзгартириш, айлантиришдир. Кийимнинг ағдарилиши ва инсон қалби каби. Бу — инсонни ўз йўлидан қайтариш/буриш маъносини англатади. Шу маънода Аллоҳ буюради: وَإِلَيْهِ تُقْلَبُونَ ва сизлар Унинг ҳузурига қайтариласизлар (29/Анкабут 21).
Худди шу ўзакдан келган اِنْقِلاَب эса — қайтарилиш, бирор ишни тарк этиш, орқага қайтиш, чекиниш маъноларини англатади. Аллоҳ буюради: أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ Энди у ўлса ёки ўлдирилса, орқангизга (эски динингизга) қайтасизларми? (3/Оли Имрон 144); قَالُوا إِنَّا إِلَى رَبِّنَا مُنْقَلِبُونَ Улар эса: Албатта, у ҳолда биз Роббимиз ҳузурига қайтувчилармиз, – дедилар (7/Аъроф 125); وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ Зулм қилганлар яқинда қандай қайтишга (қандай оқибатга) қайтарилишларини билиб оладилар (26/Шуъаро 227); وَإِذَا انْقَلَبُوا إِلَى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ Аҳллари олдига қайтсалар, завқланиб қайтардилар (83/Мутоффифун 31).
Инсон қалбига келсак, шундай дейилади: у кўп ўзгаргани/ҳаддан зиёд ўзгарувчанлиги сабабли бу номни олгандир. Қалбнинг феъли ёки хусусияти бўлган руҳ, илм, шижоат каби маънолар ҳам қалб деб аталади.
Аллоҳ таолонинг: وَإِذْ زَاغَتِ اْلأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ (9/Тавба 87) деган оятлар ҳам шунга ўхшашдир. (8/Анфол 10) оятига келсак, (59/Ҳашр 2). (48/Фатҳ 4). 59/Ҳашр 14), яъни, қалблари пора-порадир. (2/Бақара 25); зеро, дарёлар оқмайди, оқаётган нарса фақат сувлардир. 33/Аҳзоб 66). (9/Тавба 48). Аллоҳ таолонинг қалблар ва басиратларни айлантириши — уларни бир қарашдан бошқасига буриши деганидир. Буюради. (6/Анъом 110). 18/Каҳф 42), яъни: пушаймонликдан қўлларини бир-бирига уриб турарди. Бу ҳақда шоир ҳам шундай дейди: 371- . (16/Наҳл 46). деганидир.
Худди шу ўзакдан келган اِنْقِلاَب эса — қайтарилиш, бирор ишни тарк этиш, орқага қайтиш, чекиниш маъноларини англатади. Аллоҳ буюради: أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ Энди у ўлса ёки ўлдирилса, орқангизга (эски динингизга) қайтасизларми? (3/Оли Имрон 144); قَالُوا إِنَّا إِلَى رَبِّنَا مُنْقَلِبُونَ Улар эса: Албатта, у ҳолда биз Роббимиз ҳузурига қайтувчилармиз, – дедилар (7/Аъроф 125); وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ Зулм қилганлар яқинда қандай қайтишга (қандай оқибатга) қайтарилишларини билиб оладилар (26/Шуъаро 227); وَإِذَا انْقَلَبُوا إِلَى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ Аҳллари олдига қайтсалар, завқланиб қайтардилар (83/Мутоффифун 31).
Инсон қалбига келсак, шундай дейилади: у кўп ўзгаргани/ҳаддан зиёд ўзгарувчанлиги сабабли бу номни олгандир. Қалбнинг феъли ёки хусусияти бўлган руҳ, илм, шижоат каби маънолар ҳам қалб деб аталади.
Аллоҳ таолонинг: وَإِذْ زَاغَتِ اْلأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ (9/Тавба 87) деган оятлар ҳам шунга ўхшашдир. (8/Анфол 10) оятига келсак, (59/Ҳашр 2). (48/Фатҳ 4). 59/Ҳашр 14), яъни, қалблари пора-порадир. (2/Бақара 25); зеро, дарёлар оқмайди, оқаётган нарса фақат сувлардир. 33/Аҳзоб 66). (9/Тавба 48). Аллоҳ таолонинг қалблар ва басиратларни айлантириши — уларни бир қарашдан бошқасига буриши деганидир. Буюради. (6/Анъом 110). 18/Каҳф 42), яъни: пушаймонликдан қўлларини бир-бирига уриб турарди. Бу ҳақда шоир ҳам шундай дейди: 371- . (16/Наҳл 46). деганидир.