ج د ل

جِدَال : Тортишув ва устун келиш йўлида саъй-ҳаракат қилишдир. Асли, جَدَلْتُ الْحَبْل иборасидан олинган бўлиб, арқоннинг эшимларини маҳкам эшиш деганидир. جَدْيل тери ёки жундан ясалган нўхта ҳам шу ўзакдандир. جَدَلْتُ الْبِنَاءَ : Бинони мустаҳкамлаш маъносини билдиради. دِرْعٌ مَجْدُولَةٌ : Мустаҳкам тўқилган совут деганидир. أَجْدَل эса, гавдаси бақувват бўлган лочин учун ишлатилади. مِجْدَل эса, мустаҳкам қурилган қаср деганидир.
جِدَال ҳам шу ўзакдандир; гўё тортишаётганларнинг ҳар бири бошқасининг фикрини тугун-тугун ечмоқчи бўлади. جِدَال ’нинг асли, олишиш ва кишининг рақибини қаттиқ ер деган маънодаги жадалага йиқитишидир, деб ҳам айтилган.
Аллоҳ буюради: وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ Улар билан энг гўзал услубда мунозара қил (16/Наҳл 125); اَلَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ Улар Аллоҳнинг оятлари ҳақида тортишадилар (40/Ғофир 35); وَإِنْ جَادَلُوكَ فَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ Агар улар сен билан тортишсалар, айтгин: Аллоҳ қилаётган ишларингизни жуда яхши билувчидир (22/Ҳаж 68); قَدْ جَادَلْتَنَا فَأَكْثَرْتَ جِدَالَنَا Биз билан тортишдинг, устига-устак бу баҳсни кўпайтириб юбординг (11/Ҳуд 32); оятдаги جِدَالَنَا сўзи جَادَلَنَا шаклида ҳам ўқилган.
مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلاَّ جَدَلاً (13/Раъд 13); (11/Ҳуд 74); (11/Ҳуд 32).