ج ن ب

جَنْب (Бирор нарсанинг ўнг ёки чап томони) сўзининг асли инсоннинг бир аъзосидир, кўплиги эса جُنُوب дир. Аллоҳ буюради: فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنوُبُهُمْ улар билан пешоналари, ён томонлари доғланади (9/Тавба 35); تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ Кечаси таҳажжуд намозини ўқиш учун ёнбошларини ётоқларидан ажратиб турадилар (32/Сажда 16); اَلَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَاماً وَقُعُوداً وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ Улар тик турганда, ўтирганда ва ёнбошлари билан ётганда Аллоҳни зикр қиладилар (3/Оли Имрон 191).
جَنْب сўзи, бошқа аъзо номлари истиора йўли билан ишлатилгани каби, истиора йўли билан яқин томон маъносида ҳам ишлатилади. Ўнг ва чап каби. Шоир шундай дейди:
100- مِنْ عَنْ يَمِينِي مَرَّةً وَأمَامِي
100- Ўнгимдан ва чапимдан менга ҳужум қилдилар.
جَنْب Бу сўз деворнинг ёни ва томони айтилганда ҳам ишлатилади. Аллоҳ буюради: وَالصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ ёнда бўлган қўшнига (4/Нисо 36); яъни: Яқин қўшни. Бу — аёл (жуфти ҳалол) бўлиб, киноя йўли билан ифодаланган, деганлар ҳам бор. Сафардаги ҳамроҳга нисбатан ҳам جَنْب дейилади. Аллоҳ буюради: يَا حَسْرَتَى علَى مَا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّهِ Аллоҳга нисбатан йўл қўйган камчилигим учун менга надомат бўлсин! (39/Зумар 56); яъни: Унинг амри, биз учун белгилаб қўйган чегараси борасида [йўл қўйганим учун].
Ёнини кўтариб, юриб кетиш ҳам جَنْبَيْهِ وَجَنْبَتَيْهِ، وَجَنَابَيْهِ وَجَنَابَتَيْهِ шаклида ифодаланади. أصَبْتُ جَنْبَهُ эса, ёнидан урдим деганидир. Бу худди, أصَبْتُ جَنْبَهُ : Ёни билан юришдир. : Унга томон юришдир. (4/Нисо 36); яъни: Узоқ. Шоир шундай дейди: 101- . (4/Нисо 31); (22/Ҳаж 30); (39/Зумар 17); бу ибора уларни тарк этишни англатади. (14/Иброҳим 35). иборасидан олингани ҳам айтилган. Шунга кўра, Иброҳим алайҳиссалом Аллоҳ таолодан, Ўз лутфлари ва яширин сабаблар билан, уни ширк ёнидан узоқлаштиришини сўрагандир. (5/Моида 6); яъни: маъносини англатади.