ص ر ف
С-р-ф
صَرْف : Бир нарсани бир ҳолатдан бошқа ҳолатга буриш ёки уни бошқаси билан алмаштиришдир. صَرَفْتُهُ فَانْصَرَفَ /Уни қайтардим, у ҳам қайтди, дейилади. Қуйидаги оятлар шу маънодадир: ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ : Сўнгра Аллоҳ сизларни синаш учун улардан (орқага) қайтарди (3/Оли Имрон 152); وَلَئِنْ أَخَّرْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِلَى أُمَّةٍ مَعْدُودَةٍ لَيَقُولُنَّ مَا يَحْبِسُهُ أَلَا يَوْمَ يَأْتِيهِمْ لَيْسَ مَصْرُوفًا عَنْهُمْ : Агарда улардан азобни олдиндаги саноқли бир муддатгача кечиктирадиган бўлсак, албатта, улар: “Уни нима тўсиб турибди?” – дейдилар. Аммо азоб уларга келадиган кунда, энди улардан қайтиб кетувчи бўлмайди (11/Ҳуд 8).
وَإِذَا مَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ نَظَرَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ هَلْ يَرَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ ثُمَّ انْصَرَفُوا صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ : Уларга қарши бир сура нозил қилинганда, улар: “Сизларни биров кўряптими?” – деб бир-бирларига қараб қўядилар, сўнгра эса билдирмасдан қайтиб кетадилар. Аллоҳ уларнинг қалбларини (иймондан) буриб қўйган (9/Тавба 127) ояти, зикр этилган кишиларга қарши қарғиш бўлиши мумкин бўлгани каби, Аллоҳнинг уларга қилган ишига ҳам ишора бўлиши мумкин.
فَقَدْ كَذَّبُوكُمْ بِمَا تَقُولُونَ فَمَا تَسْتَطِيعُونَ صَرْفًا وَلَا نَصْرًا : Айтган гапларингизда сизни ёлғончи чиқардилар, энди ўзингиздан азобни қайтара олмайсиз, ёрдам ҳам кўра олмайсиз (25/Фурқон 19); яъни ўз нафсларидан азобни, ёки нафсларини ўтга киришдан тўхтатишга кучлари етмайди. Баъзиларга кўра оятнинг маъноси шундай: Ҳодисани бир ҳолатдан бошқа ҳолатга ўзгартиришга кучлари етмайди. Қуйидаги араб сўзи ҳам шу маънодадир: لا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ : (46/Аҳқоф 29); яъни уларни сенга ва сени тингламоққа йўналтирган эдик. (20/Тоҳо 113). ]
وَإِذَا مَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ نَظَرَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ هَلْ يَرَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ ثُمَّ انْصَرَفُوا صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ : Уларга қарши бир сура нозил қилинганда, улар: “Сизларни биров кўряптими?” – деб бир-бирларига қараб қўядилар, сўнгра эса билдирмасдан қайтиб кетадилар. Аллоҳ уларнинг қалбларини (иймондан) буриб қўйган (9/Тавба 127) ояти, зикр этилган кишиларга қарши қарғиш бўлиши мумкин бўлгани каби, Аллоҳнинг уларга қилган ишига ҳам ишора бўлиши мумкин.
فَقَدْ كَذَّبُوكُمْ بِمَا تَقُولُونَ فَمَا تَسْتَطِيعُونَ صَرْفًا وَلَا نَصْرًا : Айтган гапларингизда сизни ёлғончи чиқардилар, энди ўзингиздан азобни қайтара олмайсиз, ёрдам ҳам кўра олмайсиз (25/Фурқон 19); яъни ўз нафсларидан азобни, ёки нафсларини ўтга киришдан тўхтатишга кучлари етмайди. Баъзиларга кўра оятнинг маъноси шундай: Ҳодисани бир ҳолатдан бошқа ҳолатга ўзгартиришга кучлари етмайди. Қуйидаги араб сўзи ҳам шу маънодадир: لا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ : (46/Аҳқоф 29); яъни уларни сенга ва сени тингламоққа йўналтирган эдик. (20/Тоҳо 113). ]