ب ر م

اِبْرَام сўзи бирор ишни мустаҳкам/мукаммал қилиш демакдир. Аллоҳ буюради: أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ Ёки бирор ишга қарор қилдиларми? Бас, албатта, Биз ҳам қарор қилувчимиз (43/Зухруф 79). Асли إِبْراَمُ الْحَبْل сўзидан келиб чиққан. Бу эса ипнинг толалари кўп қават қилиб эшилганини англатади. Шоир шундай дейди:
51- عَلَى كُلِّ حَالٍ مِنْ سُحَيْلٍ وَمُبْرَمِ
51- [Қасамки, топган икки хожангиз ҳам нақадар яхшидир]
Улар бўш эшилган бўлсин, зич эшилган бўлсин, ҳар ҳолатда яхшидирлар.
بَرِيم : сўзи эса, жияк деганидир, яъни мустаҳкам эшилган ип маъносига келади. أَبْرَمْتُهُ فَبَرِمَ ибораси ҳам шу ўзакдандир. Шу боис ҳеч қачон қимор ўйнамайдиган/қимор ишига аралашмайдиган бахилга بَرَمٌ деб ном берилади. Худди бахилга مَغْلُولُ الْيَد қўли боғлиқ, қўли қисиқ дейилгани каби.
مُبْرِم эса, бирор ишда қатъий туриб, уни маҳкам ушлаган киши деганидир; бу ўринда унинг ҳоли مُبْرِمُ الْحَبْل ипни мустаҳкам эшувчига ўхшатилган, بَرَم ҳам шундайдир. Хурмони жуфт-жуфт қилиб егувчига ҳам بَرَمٌ дейилади; бу унинг кетма-кет, шошилиб еганини англатади. Ипнинг мустаҳками баъзан икки рангли бўлгани учун, бу ном қора ва оқ жангчилар аралаш тузилган қўшинга, шунингдек қўй бўладими ёки бошқа нарса бўладими — икки рангли ҳар қандай нарсага нисбатан ҳам ишлатилади.
بُرْمَة аслида мустаҳкам қозон деганидир; кўплиги بِرَام бўлади. حُفْرَة чуқур ва حِفَار сўзлари каби. Бу кўпинча мафъул қолипида ишлатилган; ضُحْكَة каби.