ب د ن

بَدَن сўзи вужуд, гавда деганидир; фақат жуссанинг катталигига қараб айтилса بَدَن , рангига қараб айтилса جُثَّة деб номланади. Шунинг учун ثَوْبٌ مُجَسَّدٌ рангли кийим ва اِمْرَأةٌ بَادِنٌ وَبَدِينٌ дейиладики, йирик гавдали аёл деганидир. Шу жиҳатдан семиз туяга ҳам بَدَنَة дейилади. Худди шунингдек, бирор жонивор семирганда унга нисбатан بَدَنَ феъли ишлатилади. بَدَّنَ ҳам шунга ўхшашдир. Аммо, بَدَّنَ кексайганда айтилади, деганлар ҳам бор.
Шеърда шундай дейилади:
42- وَكُنْتُ خِلْتُ الشَّيْبَ وَالتَّبْدِينَا
42- Мен ёшликни ҳам бошдан кечирдим, кексаликни ҳам;
[Яқин дўстни ҳам чўчитадиган ғам-ғуссани ҳам].
Пайғамбарнинг (сав): لاَ تُبَادِرُونِي بِالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ فَإِنِّي قَدْ بَدَنْتُ Рукуъ ва саждада мендан олдин ҳаракат қилманглар, чунки мен кексайдим, деган сўзи ҳам шу маънодадир. Яъни: Улғайдим ва қариб қолдим.
Аллоҳ таолонинг: فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ Бугун сенинг баданингни қутқарамиз (10/Юнус 92) деган сўзи, сенинг жасадингни қутқарамиз деганидир. Совутинг билан қутқарамиз, чунки: Худди кўйлакда қўл келадиган жойга, қўл; орқа келадиган жойга орқа, қорин келадиган жойга қорин дейилгани каби, совут ҳам баданнинг устида бўлгани учун, баъзан, بَدَن деб номланади, деганлар ҳам бўлган.
Аллоҳ таолонинг: وَالْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَكُمْ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ Катта бош ҳайвонларни қурбон қилишни ҳам Аллоҳнинг сизларга буюрган (Диннинг) нишоналаридан қилдик (22/Ҳаж 36) деган сўзида келган بُدْنَ сўзи, ҳажда Каъбага аталган туяни ифодалайдиган بَدَنَة сўзининг кўплигидир.