ЖУМУЪА СУРАСИ

Жумуъа сураси 11 оятдан иборат бўлиб, Мадинада нозил бўлган. Сурада жума намози ҳақида сўз кетади. “Жумуъа” сўзи “жамланиш” деган маънони англатади. Чунки жума куни мусулмонлар ўзларининг оммавий катта жамоатли намозларига жамланадилар. Аллоҳ таоло мусулмон бандаларига бу жамоат намозининг айнан шу кунда ўқилишини фарз қилган.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

РАҲМОН ВА РАҲИМ БЎЛГАН АЛЛОҲ НОМИ БИЛАН

يُسَبِّحُ لِلّٰهِ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ الْعَز۪يزِ الْحَك۪يمِ (١)

1. Осмонлардаги ва Ердаги барча нарса мутлақ подшоҳ, айб ва нуқсонлардан пок, қудрат ва ҳикмат соҳиби бўлган Аллоҳга тасбеҳ айтади.

هُوَ الَّذ۪ي بَعَثَ فِي الْاُمِّيّ۪نَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ اٰيَاتِه۪ وَيُزَكّ۪يهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَۗ وَاِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَف۪ي ضَلَالٍ مُب۪ينٍۙ (٢)

2. У Зот омий кишилар орасига ўзларидан бўлган, уларга Унинг оятларини тиловат қиладиган, уларни ширк ва куфрдан поклайдиган ҳамда уларга китоб ва ҳикматни ўргатадиган бир пайғамбарни юборган Зотдир. Ҳақиқатан, улар пайғамбар келишидан олдин очиқ-ойдин залолатда эдилар.

وَاٰخَر۪ينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْۜ وَهُوَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ (٣)

3. Аллоҳ Муҳаммадни яна улардан бошқаларга – дунёга кейин келиб уларга етиша олмаган инсонлар учун ҳам юборди. У иззати улуғ – Азиз ва ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким Зотдир.

ذٰلِكَ فَضْلُ اللّٰهِ يُؤْت۪يهِ مَنْ يَشَٓاءُۜ وَاللّٰهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظ۪يمِ (٤)

4. Бу Аллоҳнинг фазлидирки, уни Ўзи хоҳлаган кишиларга беради. Аллоҳ буюк фазл соҳибидир.

مَثَلُ الَّذ۪ينَ حُمِّلُوا التَّوْرٰيةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ اَسْفَارًاۜ بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذ۪ينَ كَذَّبُوا بِاٰيَاتِ اللّٰهِۜ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِم۪ينَ (٥)

5. Таврот юклатилган, сўнгра унга амал қилмай кўтара олмаган кимсаларнинг мисоли худди китобларни кўтариб кетаётган эшакка ўхшайди. Аллоҳнинг оятларини ёлғонга чиқарган қавмнинг мисоли нақадар ёмондир. Аллоҳ золимлар қавмини ҳидоят қилмайди.

قُلْ يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ هَادُٓوا اِنْ زَعَمْتُمْ اَنَّكُمْ اَوْلِيَٓاءُ لِلّٰهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ اِنْ كُنْتُمْ صَادِق۪ينَ (٦)

6. Эй Муҳаммад уларга: “Эй яҳудий бўлганлар, агар сизлар бошқа одамларни эмас, фақат ўзларингизни Аллоҳнинг дўстлари деб даъво қилсангизлар, бас, агар шу даъволарингизда ростгўй бўлсангизлар, унда ўлимни орзу қилиб кўринглар-чи?” – деб айтинг.

وَلَا يَتَمَنَّوْنَهُٓ اَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ اَيْد۪يهِمْۜ وَاللّٰهُ عَل۪يمٌ بِالظَّالِم۪ينَ (٧)

7. Ўз қўллари билан қилиб қўйган ёмон ишлари сабабли ҳеч қачон ўлимни орзу қила олмайдилар. Аллоҳ золимларни билувчидир.

قُلْ اِنَّ الْمَوْتَ الَّذ۪ي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَاِنَّهُ مُلَاق۪يكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ اِلٰى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ۟ (٨)

8. Эй Расулим уларга: “Сизлар қочаётган ўлим, албатта, сизларга йўлиқувчидир! Сўнгра сизлар яширин ва ошкора нарсаларни билувчи Аллоҳга қайтариласизлар. Бас, У Зот қиёматда сизларга қилиб ўтган амалларингизнинг хабарини беради”, – деб айтинг.

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا نُودِيَ لِلصَّلٰوةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا اِلٰى ذِكْرِ اللّٰهِ وَذَرُوا الْبَيْعَۜ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (٩)

9. Эй иймон келтирганлар, қачонки, жума кунидаги намозга азон чақирилса, дарҳол Аллоҳнинг зикри сари шошилинглар ва савдо-сотиқни тарк қилинглар! Агар билсангиз, мана шу иш ўзингиз учун яхшидир.

فَاِذَا قُضِيَتِ الصَّلٰوةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْاَرْضِ وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ وَاذْكُرُوا اللّٰهَ كَث۪يرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (١٠)

10. Бас, қачонки, намоз тугаганидан кейин, ер юзида тарқалиб, Аллоҳнинг фазлидан истайверинглар! Аллоҳни кўп ёд қилинглар, шояд шунда нажот топсангиз.

وَاِذَا رَاَوْا تِجَارَةً اَوْ لَهْوًاۨ انْفَضُّٓوا اِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَٓائِمًاۜ قُلْ مَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِۜ وَاللّٰهُ خَيْرُ الرَّازِق۪ينَ (١١)

11. Қачонки, улар бирор тижоратни ёки ўйин-кулгини кўриб қолсалар, ўшанга қараб тарқалиб кетдилар ва сизни минбарда тик турган ҳолингизда тарк қилдилар. Эй Расулим уларга: “Аллоҳ ҳузуридаги нарса ўйин-кулгидан ҳам, тижоратдан ҳам яхшироқдир. Аллоҳ ризқ берувчиларнинг яхшироғидир”, – деб айтинг.

Изоҳ: Ривоят қилишларича, бир жума кунида Пайғамбаримиз соллоллоҳу алайҳи васаллам минбарда хутба айтиб турганларида Мадинага савдогарлар карвони кириб келади. Шунда айрим кишилар хутбани тинглашни тарк қилиб, савдо-сотиқ қилиш учун карвон томонига югуришганида, мусулмонларга танбеҳ бўлиб ушбу оят нозил қилинади. Мана шу нуқсонни Аллоҳ таоло танбеҳ учун эслатмоқда.