АҲҚОФ СУРАСИ

Аҳқоф сураси 35 оятдан иборат бўлиб, Маккада нозил бўлган. Cуранинг номи бўлган “Аҳқоф” сўзи Од қабиласи яшаб ўтган диёрларнинг номи бўлиб, “қум тепаликлар” деган маънони англатади.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

РАҲМОН ВА РАҲИМ БЎЛГАН АЛЛОҲ НОМИ БИЛАН

حٰمٓ (١)

1. Ҳа, Мим.

تَنْز۪يلُ الْكِتَابِ مِنَ اللّٰهِ الْعَز۪يزِ الْحَك۪يمِ (٢)

2. Бу Қуръон Азиз ва Ҳаким бўлган Аллоҳ томонидан нозил қилинган китобдир.

مَا خَلَقْنَا السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَٓا اِلَّا بِالْحَقِّ وَاَجَلٍ مُسَمًّىۜ وَالَّذ۪ينَ كَفَرُوا عَمَّٓا اُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ (٣)

3. Биз осмонлар ва Ерни ҳамда уларнинг ўртасидаги нарсаларни фақат ҳақ ҳикмат ва қиёматгача белгиланган маълум муддат билан яратдик. Куфр келтирган кимсалар эса ўзлари огоҳлантирилган нарсадан юз ўгирувчидирлар.

قُلْ اَرَاَيْتُمْ مَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّٰهِ اَرُون۪ي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْاَرْضِ اَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمٰوَاتِۜ ا۪يتُون۪ي بِكِتَابٍ مِنْ قَبْلِ هٰذَٓا اَوْ اَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صَادِق۪ينَ (٤)

4. Эй Муҳаммад, мушрикларга: “Сизлар Аллоҳни қўйиб илтижо қилаётган бутларингиз ҳақида хабар бериб менга кўрсатинглар-чи, улар ердан нимани яратганлар?! Ёки улар учун осмонларни яратишда шериклик борми?! Агар ростгўй бўлсангизлар, менга ушбу Қуръондан олдин нозил қилинган бирор китобни ёки бирор илмий асарни келтиринглар-чи!” – деб айтинг.

وَمَنْ اَضَلُّ مِمَّنْ يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللّٰهِ مَنْ لَا يَسْتَج۪يبُ لَهُٓ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ وَهُمْ عَنْ دُعَٓائِهِمْ غَافِلُونَ (٥)

5. Аллоҳни қўйиб, қиёмат кунигача ҳам чақириққа жавоб қила олмайдиганларга илтижо қиладиган кимсадан ҳам адашганроқ ким бор?! Ҳолбуки, у жонсиз бутлар ўша мушрикларнинг дуоларидан бехабардирлар.

وَاِذَا حُشِرَ النَّاسُ كَانُوا لَهُمْ اَعْدَٓاءً وَكَانُوا بِعِبَادَتِهِمْ كَافِر۪ينَ (٦)

6. Қиёмат куни барча инсонлар ҳисобот учун Унинг ҳузурига жам қилинганда, ўша бутлар уларга душман ва уларнинг ибодат қилганларини ҳам инкор қилувчи бўладилар.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ قَالَ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا لِلْحَقِّ لَمَّا جَٓاءَهُمْۙ هٰذَا سِحْرٌ مُب۪ينٌۜ (٧)

7. Қачон уларга оятларимиз баён этувчи ҳолида тиловат қилинса, куфр келтирган кимсалар ҳақ Қуръон тўғрисида у ўзларига келган пайтда: “Бу аниқ сеҳрдир”, – дедилар.

اَمْ يَقُولُونَ افْتَرٰيهُۜ قُلْ اِنِ افْتَرَيْتُهُ فَلَا تَمْلِكُونَ ل۪ي مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔاۜ هُوَ اَعْلَمُ بِمَا تُف۪يضُونَ ف۪يهِۜ كَفٰى بِه۪ شَه۪يدًا بَيْن۪ي وَبَيْنَكُمْۜ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّح۪يمُ (٨)

8. Ёки улар: “Муҳаммад уни ўзи тўқиб олган”, – дейдиларми?! Эй Расулим, уларга: “Агар уни ўзим тўқиб олган бўлсам, у ҳолда, Аллоҳдан келадиган бирор нарсани мендан қайтаришга қодир эмассиз. У Зот бу китоб ҳақида сиз шўнғиётган нарсаларни яхши билувчидир. Унинг Ўзи мен билан сизларнинг ўртангизда етарли гувоҳдир”, – деб айтинг. Шубҳасиз, У гуноҳларни кечирувчи – Ғофур ва марҳамати кенг бўлган – Раҳим Зотдир.

قُلْ مَا كُنْتُ بِدْعًا مِنَ الرُّسُلِ وَمَٓا اَدْر۪ي مَا يُفْعَلُ ب۪ي وَلَا بِكُمْۜ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوحٰٓى اِلَيَّ وَمَٓا اَنَا۬ اِلَّا نَذ۪يرٌ مُب۪ينٌ (٩)

9. Эй Муҳаммад, уларга: “Мен пайғамбарларнинг дастлабкиси эмасман. Мен келажакда ўзимга ҳам сизларга ҳам нима қилинишини билмайман. Мен фақат ўзимга ваҳий қилинадиган нарсага эргашаман. Мен фақат қиёмат азобидан аниқ бир огоҳлантирувчиман”, – деб айтинг.

قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ كَانَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ وَكَفَرْتُمْ بِه۪ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ بَن۪ٓي اِسْرَٓاء۪يلَ عَلٰى مِثْلِه۪ فَاٰمَنَ وَاسْتَكْبَرْتُمْۜ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِم۪ينَ۟ (١٠)

10. Уларга: “Эй мушриклар, қани айтинглар-чи, агар ушбу Қуръон Аллоҳнинг ҳузуридан бўлса-ю, сизлар уни инкор қилиб турибсиз ҳолбуки, бани Исроил авлодидан бўлган бир гувоҳ ҳам бу Қуръоннинг ўхшашига гувоҳлик бериб, иймон келтириб турибди. Сизлар эса иймон келтирмай такаббурлик қилганингиз нимаси?! Албатта, Аллоҳ золимлар қавмини ҳидоят қилмас”, – деб айтинг.

Изоҳ: Тафсирларда келтирилишича, “Бани Исроил қавмидан бўлган гувоҳ” бу – яҳудий Абдуллоҳ ибн Салом бўлиб, у киши Пайғамбар алайҳиссаломнинг олдиларига келиб, Қуръони Карим оятларини эшитгач ва бир неча саволларига расулуллоҳдан аниқ жавоблар олгач, дарҳол Қуръоннинг илоҳий Китоб эканига, Муҳаммад алайҳиссаломнинг ҳақ пайғамбар эканликларига иймон келтирган экан.

وَقَالَ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا لِلَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَوْ كَانَ خَيْرًا مَا سَبَقُونَٓا اِلَيْهِۜ وَاِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِه۪ فَسَيَقُولُونَ هٰذَٓا اِفْكٌ قَد۪يمٌ (١١)

11. Куфр келтирган кимсалар иймон келтирганларга: “Агар бу Қуръон яхши бўлганида анави қуйи табақалар унга бизлардан олдин бормаган бўлар эдилар”, – дедилар. Мана бу Қуръон билан ҳидоят топа олишмагач: “Бу қадимги уйдирмадир”, – дейдилар.

Изоҳ: Маълумки, рисолатнинг илк даврларида Ислом динини Аммор, Билол, Суҳайб ва Ҳаббоб каби камбағал ва бечоралар қабул қилган эдилар. Шунинг учун зодагон мушриклар юқоридаги сўзларни айтганлар.

وَمِنْ قَبْلِه۪ كِتَابُ مُوسٰٓى اِمَامًا وَرَحْمَةًۜ وَهٰذَا كِتَابٌ مُصَدِّقٌ لِسَانًا عَرَبِيًّا لِيُنْذِرَ الَّذ۪ينَ ظَلَمُواۗ وَبُشْرٰى لِلْمُحْسِن۪ينَ (١٢)

12. Ушбу Қуръондан олдин Мусонинг йўл бошловчи ва раҳмат бўлган китоби Таврот бор эди. Бу Қуръон арабий тилдаги ўзидан олдинги илоҳий китобларни тасдиқловчи бир китобдир. У зулм қилган кимсаларни охират азобидан огоҳлантириш ва яхшилик қилувчиларга жаннат ҳақида башорат берувчи бўлиб нозил қилинган.

اِنَّ الَّذ۪ينَ قَالُوا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَۚ (١٣)

13. Шубҳасиз, Роббимиз ягона Аллоҳ, – деб, сўнгра тўғри йўлда қоим турган кимсалар учун хавф йўқдир ва улар ғам чекмайдилар.

اُو۬لٰٓئِكَ اَصْحَابُ الْجَنَّةِ خَالِد۪ينَ ف۪يهَاۚ جَزَٓاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ (١٤)

14. Айнан ўшалар жаннат аҳли бўлиб, у жойда мангу қоладилар. Бу улар қилиб ўтган амалларининг мукофотидир.

وَوَصَّيْنَا الْاِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ اِحْسَانًاۜ حَمَلَتْهُ اُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًاۜ وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلٰثُونَ شَهْرًاۜ حَتّٰٓى اِذَا بَلَغَ اَشُدَّهُ وَبَلَغَ اَرْبَع۪ينَ سَنَةًۙ قَالَ رَبِّ اَوْزِعْن۪ٓي اَنْ اَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّت۪ٓي اَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلٰى وَالِدَيَّ وَاَنْ اَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضٰيهُ وَاَصْلِحْ ل۪ي ف۪ي ذُرِّيَّت۪يۚ اِنّ۪ي تُبْتُ اِلَيْكَ وَاِنّ۪ي مِنَ الْمُسْلِم۪ينَ (١٥)

15. Биз инсонга ота-онасига яхшилик қилишни буюрдик. Онаси уни қорнида қийналиб кўтариб юрган ва уни қийналиб туққандир. Унга ҳомиладорлиги ва уни сутдан ажратиш муддати ўттиз ойдир. Бас, қачонки, у вояга етиб, қирқ ёшга тўлганида: “Эй Роббим, менга ва ота-онамга инъом этган неъматингга шукр қилишга ва Ўзинг рози бўладиган солиҳ амални қилишга мени муваффақ қилгин ва мен учун зурриётимни ислоҳ қил! Албатта, мен Сенга гуноҳларимдан тавба қилдим ва албатта, мен мусулмонларданман”, – дейди.

Изоҳ: Оятда қирқ ёшнинг қанчалик аҳамиятга эга эканлигига ишора қилинмоқда. Расулуллоҳнинг қирқ ёшларида пайғамбар бўлишлари ҳам бежиз эмас. Оятда ота-онага яхшилик қилиш, уларни рози қилиб дуоларини олишга ҳам даъват қилинган. Шу билан бирга ота-она ва фарзандлар ҳақига ҳам дуои хайрлар қилиб туриш лозимлиги айтилган.

اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ نَتَقَبَّلُ عَنْهُمْ اَحْسَنَ مَا عَمِلُوا وَنَتَجَاوَزُ عَنْ سَيِّـَٔاتِهِمْ ف۪ٓي اَصْحَابِ الْجَنَّةِۜ وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذ۪ي كَانُوا يُوعَدُونَ (١٦)

16. Айнан улар шундай зотлардирки, Биз улардан қилган чиройли амалларини қабул қиламиз ва жаннат эгалари қаторида уларнинг ёмонликларини кечиб юборамиз. Уларга берилган ҳақ ваъда мана шудир.

وَالَّذ۪ي قَالَ لِوَالِدَيْهِ اُفٍّ لَكُمَٓا اَتَعِدَانِن۪ٓي اَنْ اُخْرَجَ وَقَدْ خَلَتِ الْقُرُونُ مِنْ قَبْل۪ي وَهُمَا يَسْتَغ۪يثَانِ اللّٰهَ وَيْلَكَ اٰمِنْۗ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّۚ فَيَقُولُ مَا هٰذَٓا اِلَّٓا اَسَاط۪يرُ الْاَوَّل۪ينَ (١٧)

17. Яна бир кимса борки, ота-онасига: “Уф, сизларга, менга ўлгандан кейин қабрдан қайта чиқарилишимни ваъда қиляпсизларми?! Ҳолбуки, мендан олдин ҳам авлодлар ўтган-ку нима улар тирилдими?!” – дейди. У иккиси Аллоҳдан мадад тилаган ҳолларида фарзандига қараб: “Ҳолингга вой бўлгур, Аллоҳга иймон келтиргин! Аллоҳнинг ваъдаси ҳақдир”, – дейдилар. Фарзанд эса уларга: “Булар бари аввалгиларнинг афсоналаридир”, – дейди.

اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ ف۪ٓي اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۜ اِنَّهُمْ كَانُوا خَاسِر۪ينَ (١٨)

18. Ана ўшаларга ўзларидан аввал ўтган жин ва инс умматлари қаторида азоб ҳақидаги сўз муқаррар бўлгандир. Албатта, улар зиён кўрувчилардан бўлдилар.

وَلِكُلٍّ دَرَجَاتٌ مِمَّا عَمِلُواۚ وَلِيُوَفِّيَهُمْ اَعْمَالَهُمْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ (١٩)

19. Ҳамма учун қилган амалларига яраша даражалар бордир. Аллоҳ уларга қилган амалларининг мукофот ва жазосини тўлиқ қилиб беради ва уларга асло зулм қилинмайди.

وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِۜ اَذْهَبْتُمْ طَيِّبَاتِكُمْ ف۪ي حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهَاۚ فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ۟ (٢٠)

20. Куфр келтирган кимсалар дўзахга кўндаланг қилинадиган кунда уларга: “Сизлар дунё ҳаётингиздаёқ мазангизни қилиб, ҳузурланиб бўлгансиз. Бугун Ер юзида ноҳақ такаббурлик ва фосиқлик қилганингиз учун хорлик азоби билан жазоланасизлар”, – дейилади.

وَاذْكُرْ اَخَا عَادٍۜ اِذْ اَنْذَرَ قَوْمَهُ بِالْاَحْقَافِ وَقَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِه۪ٓ اَلَّا تَعْبُدُٓوا اِلَّا اللّٰهَۜ اِنّ۪ٓي اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظ۪يمٍ (٢١)

21. Эй Муҳаммад, Од қабиласининг биродари Ҳудни ёдга олинг! Ўшанда у қум тепаликларда қавмини: “Фақат ёлғиз Аллоҳгагина ибодат қилинглар! Мен, ҳақиқатан, сизларга улуғ куннинг азоби келишидан қўрқаман”, – деб огоҳлантирган эди. Ваҳоланки, ундан олдин ҳам кейин ҳам огоҳлантирувчи пайғамбарлар ўтган эди.

قَالُٓوا اَجِئْتَنَا لِتَأْفِكَنَا عَنْ اٰلِهَتِنَاۚ فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَٓا اِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِق۪ينَ (٢٢)

22. Қавми унга: “Сен бизларни худоларимиздан буриш учун келдингми?! Бас, агар ростгўйлардан бўлсанг, бизларга ваъда қилаётган азобни келтиргин-чи?” – дедилар.

قَالَ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِۘ وَاُبَلِّغُكُمْ مَٓا اُرْسِلْتُ بِه۪ وَلٰكِنّ۪ٓي اَرٰيكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُونَ (٢٣)

23. Ҳуд уларга: “Азоб ҳақидаги билим фақатгина Аллоҳ ҳузуридадир. Мен сизларга ўзим элчи қилиб юборилган динни етказаман. Лекин мен сизларни жоҳиллик қилаётган қавм эканингизни кўряпман”, – деди.

فَلَمَّا رَاَوْهُ عَارِضًا مُسْتَقْبِلَ اَوْدِيَتِهِمْۙ قَالُوا هٰذَا عَارِضٌ مُمْطِرُنَاۜ بَلْ هُوَ مَا اسْتَعْجَلْتُمْ بِه۪ۜ ر۪يحٌ ف۪يهَا عَذَابٌ اَل۪يمٌۙ (٢٤)

24. Бас, қачонки, улар ўша азобни водийларига қараб келаётган бир қора булут ҳолида кўрганларида: “Бу бизларга ёмғир келтирувчи булутдир”, – дедилар. Йўқ, у сизлар келишини шошилтирган бўрондир ва унда аламли азоб бордир.

تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِاَمْرِ رَبِّهَا فَاَصْبَحُوا لَا يُرٰٓى اِلَّا مَسَاكِنُهُمْۜ كَذٰلِكَ نَجْزِي الْقَوْمَ الْمُجْرِم۪ينَ (٢٥)

25. У Роббисининг амри билан барча нарсани ер билан яксон қилади. Бас, бўрон келиб, тонг отганида уларнинг фақат хароба масканларигина кўриниб турар эди. Биз жиноятчи қавмларни мана шундай жазолаймиз.

وَلَقَدْ مَكَّنَّاهُمْ ف۪يمَٓا اِنْ مَكَّنَّاكُمْ ف۪يهِ وَجَعَلْنَا لَهُمْ سَمْعًا وَاَبْصَارًا وَاَفْـِٔدَةًۘ فَمَٓا اَغْنٰى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَلَٓا اَبْصَارُهُمْ وَلَٓا اَفْـِٔدَتُهُمْ مِنْ شَيْءٍ اِذْ كَانُوا يَجْحَدُونَ بِاٰيَاتِ اللّٰهِ وَحَاقَ بِهِمْ مَا كَانُوا بِه۪ يَسْتَهْزِؤُ۫نَ۟ (٢٦)

26. Эй Макка аҳли, ҳолбуки, Биз бойлик ва қувват жиҳатидан сизларга бермаган имконларни уларга берган эдик. Уларга пухта эшитувчи қулоқлар, теран кўзлар ва дилларни ато қилган эдик. Лекин улар Аллоҳнинг оятларини инкор этганлари учун уларга қулоқлари ҳам кўзлари ҳам, диллари ҳам бирор фойда бермади ва уларни ўзлари масхара қилиб юрган нарсалари ўраб олди.

وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُمْ مِنَ الْقُرٰى وَصَرَّفْنَا الْاٰيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ (٢٧)

27. Эй Макка аҳли, Биз сизларнинг атрофингиздаги қишлоқ ва шаҳарларни ҳалок қилдик. Биз уларга шояд тўғри йўлга қайтсалар, деб оятларни батафсил баён қилган эдик.

فَلَوْلَا نَصَرَهُمُ الَّذ۪ينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللّٰهِ قُرْبَانًا اٰلِهَةًۜ بَلْ ضَلُّوا عَنْهُمْۚ وَذٰلِكَ اِفْكُهُمْ وَمَا كَانُوا يَفْتَرُونَ (٢٨)

28. Қани энди, Аллоҳни қўйиб, У Зотга яқинлаштирувчи деб тутган сохта илоҳлари ҳалокатдан қутулишлари учун уларга ёрдам берсалар бўлмайди-ми!? Йўқ, улар кўздан ғойиб бўлиб қолдилар. Ана бу уларнинг уйдирма ҳамда тўқиб олган нарсаларидир.

وَاِذْ صَرَفْنَٓا اِلَيْكَ نَفَرًا مِنَ الْجِنِّ يَسْتَمِعُونَ الْقُرْاٰنَۚ فَلَمَّا حَضَرُوهُ قَالُٓوا اَنْصِتُواۚ فَلَمَّا قُضِيَ وَلَّوْا اِلٰى قَوْمِهِمْ مُنْذِر۪ينَ (٢٩)

29. Эй Муҳаммад, ҳузурингизга бир гуруҳ жинларни Қуръон тингласинлар, деб юборганимизни эсланг. Бас, қачонки, улар Қуръон тиловатига ҳозир бўлишгач, бир-бирларига: “Жим бўлинглар”, – дедилар. Бас, қачонки, тиловат тугатилгач, улар ўз қавмлари олдига огоҳлантирувчи бўлган ҳолларида қайтиб кетдилар.

قَالُوا يَا قَوْمَنَٓا اِنَّا سَمِعْنَا كِتَابًا اُنْزِلَ مِنْ بَعْدِ مُوسٰى مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْد۪ٓي اِلَى الْحَقِّ وَاِلٰى طَر۪يقٍ مُسْتَق۪يمٍ (٣٠)

30. Жинлар: “Эй қавмимиз, дарҳақиқат, биз Мусодан кейин нозил қилинган, ўзидан олдинги илоҳий китобларни тасдиқловчи, ҳақ динга ва тўғри йўлга бошлайдиган бир китобни тингладик”, – дедилар.

Изоҳ: Ривоят қилинишича, Пайғамбар алайҳиссаломнинг ҳузурларига бир неча бор жин тоифасининг вакиллари келиб, Қуръонни тинглаб кетган эканлар. Мазкур оятдаги воқеа шулардан бири бўлиб, уни келтиришдан мурод Макка мушрикларини огоҳлантиришдир. Гўё уларга: “Инсон тоифасидан бўлмаган жинлар Қуръонни бир бор эшитишлари биланоқ унга иймон келтириб, бошқа жинларни ҳам иймонга даъват қилиш учун кетсалар-у, сизлар ўзларингизнинг тилингиздаги Қуръонга ва ўз тоифангиздан бўлган пайғамбарга иймон келтирмай кофирлигингизча қолсангизлар!” – дейилмоқда. Қуйидаги оятларда жинларнинг ўз қавмлари олдига бориб, Қуръон хабарини етказганлари баён қилинади.

يَا قَوْمَنَٓا اَج۪يبُوا دَاعِيَ اللّٰهِ وَاٰمِنُوا بِه۪ يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُجِرْكُمْ مِنْ عَذَابٍ اَل۪يمٍ (٣١)

31. Эй қавмимиз, Аллоҳнинг даъватчиси Муҳаммадга жавоб беринглар. ва унга иймон келтиринглар, шунда Аллоҳ гуноҳларингизни мағфират қилади ва сизларни аламли азобдан сақлайди.

وَمَنْ لَا يُجِبْ دَاعِيَ اللّٰهِ فَلَيْسَ بِمُعْجِزٍ فِي الْاَرْضِ وَلَيْسَ لَهُ مِنْ دُونِه۪ٓ اَوْلِيَٓاءُۜ اُو۬لٰٓئِكَ ف۪ي ضَلَالٍ مُب۪ينٍ (٣٢)

32. Ким Аллоҳнинг даъватчисини қабул қилмаса, бас, у ер юзида бирон жойга қочиб қутулувчи эмасдир ва унинг учун Аллоҳдан бошқа дўстлар ҳам йўқдир. Ана ўшалар аниқ залолатдадирлар.

اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذ۪ي خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ وَلَمْ يَعْيَ بِخَلْقِهِنَّ بِقَادِرٍ عَلٰٓى اَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتٰىۜ بَلٰٓى اِنَّهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَد۪يرٌ (٣٣)

33. Ахир, охиратни инкор қилувчилар осмонлар ва Ерни яратган, уларни яратишда беҳол бўлмаган Аллоҳ ўликларни тирилтиришга ҳам қодир эканлигини ўйлаб кўрмадиларми?! Йўқ! Албатта, У барча нарсага қодир Зотдир.

وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِۜ اَلَيْسَ هٰذَا بِالْحَقِّۜ قَالُوا بَلٰى وَرَبِّنَاۜ قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ (٣٤)

34. Куфр келтирган кимсалар дўзахга дучор қилинадиган кунда уларга: “Мана бу азоб ҳақ эмас эканми?!” – дейилади. Улар: “Роббимизга қасамки, худди шундай, ҳақ экан”, – дейдилар. Шунда Аллоҳ: “Бас, куфр келтирганингиз учун мана шу азобни тотинглар!” – дейди.

فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ اُو۬لُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَهُمْۜ كَاَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوعَدُونَۙ لَمْ يَلْبَثُٓوا اِلَّا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍۜ بَلَاغٌۚ فَهَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الْفَاسِقُونَ (٣٥)

35. Бас, эй Муҳаммад, матонат эгаси бўлган пайғамбарлар сабр қилганларидек сиз ҳам озорларга сабр қилинг ва уларга тушадиган азобга ошиқманг. Улар ўзларига ваъда қилинаётган азобни кўрадиган кунда бу дунёда гўё фақат кундуздан бир соатгина тургандек бўлиб қоладилар. Бу Аллоҳ томонидан бир етказишдир. Бас, фақат фосиқ қавмларгина ҳалок қилинади.