أ ج ل
А-ж-л
أجَل бирор нарса учун белгиланган муддатдир. Аллоҳ буюради: وَلِتَبْلُغُوا أَجَلاً مُسَمًّى : Белгиланган бир ажалга етишингиз учун (40/Ғофир 67); أَيَّمَا اْلاَجَلَيْنِ قَضَيْتُ : Икки ажал/муддатдан қайси бирини тугатсам (28/Қосос 26).
مُؤَجَّلْ қарз, муддати кечиктирилган қарз маъносини англатади. أَجَّلْتُهُ унга бир муддат белгиладим, деганидир.
Инсон ҳаёти учун белгиланган муддатга ҳам أجَل [ажал] дейилган. دَنَا أَجَلُهُ Ажали яқинлашди ибораси эса, ўлими яқинлашганини ифодалайди. Бунинг асли — ажалнинг, яъни ҳаёт муддатининг тугашидир. وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي اَجَّلْتَ لَنَا : Ўзинг биз учун тайин қилган муддатга етиб келдик (6/Анъом 128) оятидаги ажал эса, ўлимнинг чегарасидир; қарилик чегарасидир, деб ҳам айтилган; аслида, иккиси ҳам бирдир.
ثُمَّ قَضَى أَجَلاً وَأَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ : Сўнгра сизларга бир ажал тайин қилган Зот Удир. Яна Унинг ҳузурида белгиланган бир ажал бордир (6/Анъом 2) оятидаги биринчи ажал — дунёда қолиш муддатини, иккинчиси эса, охиратдаги муддатни англатади. Ҳасандан [ал-Басрий] Биринчиси, дунёда қолиш муддатини, иккинчиси эса, ўлим билан қайта тирилиш орасидаги муддатни ифодалайди, дегани нақл қилинади.
Ибн Аббосдан; اللَّهُ يَتَوَفَّى اْلأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا : Аллоҳ жонларни ўлими вақтида олади; ўлмаганини эса уйқусида; ўлимига ҳукм қилганини ушлаб қолади, бошқасини эса белгиланган бир муддатгача қўйиб юборади (39/Зумар 42) ояти далил келтирилиб, биринчиси уйқу, иккинчиси эса, ўлимдир, дегани ривоят қилинади. , деган сўзда ишора қилинган икки ажал ҳам айнан шулардир. (22/Ҳаж 5). Бу икки ўлим ҳолатини назарда тутган шоир шундай деган: 8-... Бошқа бир шоир эса шундай дейди: 9. дир. Бунга кўра, ҳар бир — жиноятдир, аммо ҳар бир жиноят эмас. Шу сабабли, билан ҳам ўқилган; у ҳолда маъноси, бунинг жинояти сабабли, деганидир. Эшитилган хабарнинг таҳқиқи/тасдиғи маъносида [ҳа, тўғри айтяпсан] дейилади. (2/Бақара 232) ояти эса, идда муддати тугаган вақтга ишорадир. Бу вақтда, ўзлари ҳақида чиқарадиган қарорларида бирор монелик йўқ.
مُؤَجَّلْ қарз, муддати кечиктирилган қарз маъносини англатади. أَجَّلْتُهُ унга бир муддат белгиладим, деганидир.
Инсон ҳаёти учун белгиланган муддатга ҳам أجَل [ажал] дейилган. دَنَا أَجَلُهُ Ажали яқинлашди ибораси эса, ўлими яқинлашганини ифодалайди. Бунинг асли — ажалнинг, яъни ҳаёт муддатининг тугашидир. وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِي اَجَّلْتَ لَنَا : Ўзинг биз учун тайин қилган муддатга етиб келдик (6/Анъом 128) оятидаги ажал эса, ўлимнинг чегарасидир; қарилик чегарасидир, деб ҳам айтилган; аслида, иккиси ҳам бирдир.
ثُمَّ قَضَى أَجَلاً وَأَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ : Сўнгра сизларга бир ажал тайин қилган Зот Удир. Яна Унинг ҳузурида белгиланган бир ажал бордир (6/Анъом 2) оятидаги биринчи ажал — дунёда қолиш муддатини, иккинчиси эса, охиратдаги муддатни англатади. Ҳасандан [ал-Басрий] Биринчиси, дунёда қолиш муддатини, иккинчиси эса, ўлим билан қайта тирилиш орасидаги муддатни ифодалайди, дегани нақл қилинади.
Ибн Аббосдан; اللَّهُ يَتَوَفَّى اْلأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا : Аллоҳ жонларни ўлими вақтида олади; ўлмаганини эса уйқусида; ўлимига ҳукм қилганини ушлаб қолади, бошқасини эса белгиланган бир муддатгача қўйиб юборади (39/Зумар 42) ояти далил келтирилиб, биринчиси уйқу, иккинчиси эса, ўлимдир, дегани ривоят қилинади. , деган сўзда ишора қилинган икки ажал ҳам айнан шулардир. (22/Ҳаж 5). Бу икки ўлим ҳолатини назарда тутган шоир шундай деган: 8-... Бошқа бир шоир эса шундай дейди: 9. дир. Бунга кўра, ҳар бир — жиноятдир, аммо ҳар бир жиноят эмас. Шу сабабли, билан ҳам ўқилган; у ҳолда маъноси, бунинг жинояти сабабли, деганидир. Эшитилган хабарнинг таҳқиқи/тасдиғи маъносида [ҳа, тўғри айтяпсан] дейилади. (2/Бақара 232) ояти эса, идда муддати тугаган вақтга ишорадир. Бу вақтда, ўзлари ҳақида чиқарадиган қарорларида бирор монелик йўқ.