أ ل ه
А-л-ҳ
اللهُ (Аллоҳ): Дейиладики: асли إلهٌ шаклидадир. Бошидаги ҳамза туширилган, бошига алиф-лом қўшилган ва Улуғ Яратганнинг исмига хослаб қўйилган. Бу исм Аллоҳ таолога хос бўлгани учун Аллоҳ буюради: هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيّاً Ахир Унга тенг бирор исмни биласизми? (19/Марям 65).
إلهٌ лафзи ҳар қандай маъбуд учун ишлатиладиган исмдир. لاَتُ атоқли исми ҳам шундай. Араблар Қуёшни ҳам إلاَهَة илоҳа деб номлаганлар; чунки: уни ҳам ўзларининг маъбудларидан бири деб билганлар.
أَلَهَ فُلاَنٌ يَأْلَهُ اْلآلِهَة ибораси кишининг маълум худоларга ибодат қилганини билдиради. تَأَلَّهَ илоҳ тутди феъли шу маънога келади, дейилган. Бунга кўра إله сўзи маъбуднинг ўзи бўлади.
اللهُ Аллоҳ лафзи ҳайратланиш маъносини англатувчи أَلِهَ феълидан келиб чиққан, деб ҳам айтилган. Бу фикр мўминлар амири ҳазрат Алининг (р.а.) қуйидаги сўзига ишорадир:
كَلَّ دُونَ صِفَاتِهِ تَحْبِيرُ الصِّفَات
وَضَلَّ هُنَاكَ تَصَارِيفُ الُّلغَاتِ
Унинг сифатлари олдида барча гўзал тасвирлар ожиз қолди;
Тилларнинг барча ифодалари бу ерда ҳайратга тушди.
Бунинг асл сабаби шуки, инсон Аллоҳ таолонинг сифатлари ҳақида ўйлаганида бу борада ҳайратга ғарқ бўлади. Шунинг учун ҳадисда шундай дейилган: تَفَكَّرُوا فِي آلاَءِ اللهِ وَلاَ تَفَكَّرُوا فِي اللهِ Аллоҳнинг неъматлари ҳақида тафаккур қилинг, лекин Аллоҳнинг Ўзи (зоти) ҳақида тафаккур қилманг.
الله (Аллоҳ) лафзининг асли وِلاَهٌ дир. Бошидаги вов ҳарфи ҳамзага айланган. Аллоҳнинг бундай номланиши ҳар бир мавжудотнинг Унга томон юзланганидандир. Бу эса жонсиз нарсалар ва ҳайвонларда бўлганидек, ё фақат бўйсундириш билан, ёки баъзи инсонларда бўлганидек, ҳам бўйсундириш, ҳам ирода билан бирга бўлади. (17/Исро 44). (7/Аъроф 127). , маъносига келади. Енгиллик бўлиши учун икки идан бири туширилган. ) деганидир. Бошидаги охиридаги икки ибораси каби қўшма таркибдир.
إلهٌ лафзи ҳар қандай маъбуд учун ишлатиладиган исмдир. لاَتُ атоқли исми ҳам шундай. Араблар Қуёшни ҳам إلاَهَة илоҳа деб номлаганлар; чунки: уни ҳам ўзларининг маъбудларидан бири деб билганлар.
أَلَهَ فُلاَنٌ يَأْلَهُ اْلآلِهَة ибораси кишининг маълум худоларга ибодат қилганини билдиради. تَأَلَّهَ илоҳ тутди феъли шу маънога келади, дейилган. Бунга кўра إله сўзи маъбуднинг ўзи бўлади.
اللهُ Аллоҳ лафзи ҳайратланиш маъносини англатувчи أَلِهَ феълидан келиб чиққан, деб ҳам айтилган. Бу фикр мўминлар амири ҳазрат Алининг (р.а.) қуйидаги сўзига ишорадир:
كَلَّ دُونَ صِفَاتِهِ تَحْبِيرُ الصِّفَات
وَضَلَّ هُنَاكَ تَصَارِيفُ الُّلغَاتِ
Унинг сифатлари олдида барча гўзал тасвирлар ожиз қолди;
Тилларнинг барча ифодалари бу ерда ҳайратга тушди.
Бунинг асл сабаби шуки, инсон Аллоҳ таолонинг сифатлари ҳақида ўйлаганида бу борада ҳайратга ғарқ бўлади. Шунинг учун ҳадисда шундай дейилган: تَفَكَّرُوا فِي آلاَءِ اللهِ وَلاَ تَفَكَّرُوا فِي اللهِ Аллоҳнинг неъматлари ҳақида тафаккур қилинг, лекин Аллоҳнинг Ўзи (зоти) ҳақида тафаккур қилманг.
الله (Аллоҳ) лафзининг асли وِلاَهٌ дир. Бошидаги вов ҳарфи ҳамзага айланган. Аллоҳнинг бундай номланиши ҳар бир мавжудотнинг Унга томон юзланганидандир. Бу эса жонсиз нарсалар ва ҳайвонларда бўлганидек, ё фақат бўйсундириш билан, ёки баъзи инсонларда бўлганидек, ҳам бўйсундириш, ҳам ирода билан бирга бўлади. (17/Исро 44). (7/Аъроф 127). , маъносига келади. Енгиллик бўлиши учун икки идан бири туширилган. ) деганидир. Бошидаги охиридаги икки ибораси каби қўшма таркибдир.