س ج ر

سَجْر : Оловни алангалатишдир. سَجَرْتُ التَّنُّورَ /Тандирни алангалатдим/ёқдим, дейилади. Мана бу оят ҳам худди шу маънодадир: وَالْبَحْرِ الْمَسْجُورِ : Аланга олган денгиз билан қасам (52/Тур 6). Шоир эса шундай дейди:
إِذَا شَاءَ طَالَعَ مَسْجُورَةً *** تَرَى حَوْلَهَا النَّبْعَ وَالسَّاسَمَا -227
227- Хоҳлаганида, олов ичида кўтарилади;
Атрофида набъ ва сосам дарахтларини кўрасан.
Ҳасандан қилинган ривоятга кўра, وَإِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ : Денгизлар куйдирилганида (81/Таквир 6) оятининг маъноси шудир: “Денгизлар олов билан ёндирилганида”. Баъзиларга кўра эса маъноси: “Денгизларнинг сувлари тортилиб кетганида”, шаклидадир. Бу ҳолатнинг юз бериши эса, денгизларда оловнинг туташиши билан бўлади. ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ : Сўнгра оловда ёндириладилар (40/Ғофир 72) ояти, وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ : У оловнинг ёқилғиси одамлар ва тошлардир (2/Бақара 24) оятига ўхшашдир.
سَجَرَتِ النَّاقَةُ /Туя алангаланди, ибораси туянинг чопаётганда кўтарган чанги учун истиора қилингандир. Бу худди اِشْتَعَلَتِ النَّاقَةُ кабидир. سَجِير : Дўстининг муҳаббати билан ёниб-куйган дўстга айтилади. Бу, “ فُلاَنٌ مُحْرَقٌ فِي مَوَدَّةِ فُلاَنٍ /Фалон киши фалон кишининг муҳаббати билан ёнмоқда” иборасига ўхшашдир. Шоир шундай дейди:
سُجَرَاءُ نَفْسِي غَيْرُ جَمْعِ أُشَابَةٍ -228
228- Менинг дўстларим аралаштирилган бир жамоа эмасдир.