43:1
Ҳо, Мим.
Zuxruf сураси
Makkaда нозил бўлган.
25-жуз,43-сура,89 оятдан иборат1447 йил 17 зулҳижжа|2026 йил 3 июн, чоршанба
Makkaда нозил бўлган.
25-жуз,43-сура,89 оятдан иборатРаҳмон ва Раҳим бўлган Аллоҳ номи билан бошлайман.
Ҳо, Мим.
Очиқ-ойдин китоб бўлган Қуръонга қасамки,
Албатта, Биз уни сизлар тушунишингиз учун арабий тилда Қуръон нозил қилдик.
Дарҳақиқат, ушбу Қуръон даргоҳимиздаги она китобдадир. Унинг қадри олий мартабали ва ҳикматлидир.
Наҳотки, ҳаддидан ошган қавм бўлганингиз учун сиздан юз ўгириб, эслатмани буриб юборсак?!
Сизлардан аввалги қавмларга ҳам қанчадан-қанча пайғамбар юборганмиз.
Улар ҳам ўзларига келган пайғамбарни фақат истеҳзо қилган эдилар.
Бас, у Макка кофирларидан ҳам кучлироқларни ҳалок қилганмиз. Қуръонда аввалгиларнинг мисоли ўтган.
Албатта, бизлар барчамиз қиёматда Роббимиз ҳузурига қайтувчилармиз.
Ёки Аллоҳ Ўзи яратадиган нарсалардан қизларни олиб, сизларга ўғилларни танлаб бердими?!
Ҳали зеб-зийнат ичида парвариш қилинадиган, мунозарада ўз фикрини очиқ баён қилиб бера олмайдиган заифа бир қизними?!
Ёки уларга бу Қуръондан олдин бирор китоб берганмиз-у, улар уни маҳкам тутиб олувчи бўлдиларми?!
Бас, улардан интиқом олдик. Мана энди пайғамбарларни ёлғончи қилганларнинг оқибатлари қандай бўлганини кўринг.
Мен фақат мени яратган Зотга ибодат қиламан. Бас, У мени ҳақ динга ҳидоят қилади.
Иброҳим бу насиҳатни зора ҳаққа қайтсалар деб, ўз ортидан зурриётига боқий қолувчи сўз қилди.
Яна уйларининг эшикларини ҳам, устида ястаниб ўтирадиган сўриларни ҳам кумушдан қилиб қўйган бўлар эдик.
Албатта, бу шайтонлар уларни йўлдан тўсадилар, бунинг устига ўзларини аниқ ҳидоят топувчилар, деб ҳисоблайдилар.
Куфр йўлини танлаш билан ўзларингизга зулм қилганларингиз сабабли бу кунда азобда шерик эканингиз сизларга асло фойда бермайди.
Бас, агар Биз сизни дунёдан кетказиб вафот эттирсак ҳам, албатта, улардан охиратда интиқом олувчимиз.
Ёки Биз уларга ваъда қилган азобни ҳаётлик чоғингиздаёқ сизга кўрсатамиз. Шубҳасиз, Биз уларга азоб беришга қодирмиз.
Бас, ўзингизга ваҳий қилинган Қуръонни маҳкам тутинг. Албатта, сиз тўғри йўлдасиз!
Албатта, бу Қуръон сиз учун ҳам, қавмингиз учун ҳам бир шарафдир ва яқинда неъмат хусусида сўраласизлар.
Бас, қачонки, Мусо мўъжизаларимиз билан уларга келганида, улар бирданига бу мўъжизалардан кула бошладилар.
Бас, қачонки, Мусонинг дуоси шарофати билан улардан азобни аритсак, бирдан улар ўз аҳдларини буза бошлар эдилар.
Бас, фиръавн қавмини ерга урди ва улар унга итоат қилдилар. Дарҳақиқат, улар фосиқлар қавми эдилар.
Бас, қачонки, фиръавн ва унинг қавми ғазабимизни келтиришгач, Биз улардан интиқом олдик ва барчаларини денгизга ғарқ қилиб юбордик.
Бас, уларни ўтмишга айлантириб қўйдик ва кейингиларга мисол қилиб қўйдик.
Агар хоҳласак, ўрнингизга ер юзида халифа бўладиган фаришталар пайдо қилиб қўяр эдик.
Шайтон сизларни Аллоҳнинг динидан асло тўсмасин! Албатта, у сизларга очиқ душмандир.
Улар фақат ўзлари сезмаган ҳолларида қиёмат соати тўсатдан келиб қолишини кутиб ўтирибдилар, холос.
Ўша қиёмат кунида тақводорлардан бошқа дўстлар бир-бирларига душмандир.
У кунда Аллоҳдан қўрққанларга: “Эй бандаларим, бу кунда сизларга хавфу хатар йўқдир ва сизлар асло ғам чекмайсизлар”, – дейилади.
Сизлар оятларимизга иймон келтирган ва мусулмонлардан бўлгансиз.
Жуфтларингиз билан бирга хурсанд бўлган ҳолингизда жаннатга киринглар.
Мана шу дунёда қилиб ўтган амалларингиз сабабли у сизга мерос қилиб берилган жаннатдир.
Сизлар учун у жойда кўплаб мевалар бўлиб, сизлар улардан тановул қиласизлар.
Лекин жиноятчи кофирлар албатта, жаҳаннам азобида мангу қолувчидирлар.
Улардан жаҳаннамдаги азоб енгиллатилмайди ва улар ундан бутунлай умидсиздирлар.
Биз уларга зулм қилмадик, лекин ўзлари нафсларига зулм қилувчи бўлдилар.
Биз сизларга ҳақ Қуръонни келтирдик, лекин аксариятингиз ҳақни ёмон кўрувчи кимсаларсиз.
Ёки Макка мушриклари зулм қилиш учун бирор ишга қарор қилдиларми?! Бас, албатта, Биз ҳам қарор қилувчимиз.
Эй Муҳаммад, Аллоҳнинг боласи бор деб айтаётган мушрикларга: “Агар Раҳмоннинг фарзанди бўлганида мен унга ибодат қилувчиларнинг биринчиси бўлар эдим”, – деб айтинг.
Аллоҳ ўз расули Муҳаммаднинг: “Эй Роббим, ҳақиқатан, ана улар иймон келтирмайдиган қавмдир”, – деган гапини ҳам билади.
Бас, Эй Муҳаммад, улардан юз ўгиринг ва “Саломат бўлинг” деб қўйинг. Бас, улар яқинда барча ҳақиқатни билиб оладилар.
Эй Муҳаммад, қасам бўлсинки, агар улардан: “Осмонлар ва Ерни ким яратган?” – деб сўрасангиз, албатта улар: “Уларни қудратли ва ўта билувчи Аллоҳ яратган”, – дейдилар.
Ўша Зот сизлар учун ерни бешик қилиб қўйган ва сафарларингизда кўзлаган манзилларингизга йўл топишингиз учун унда турли йўлларни пайдо қилди.
У Зот осмондан аниқ ўлчов билан сув ёғдирди. Бас, Биз бу сув билан сувсизликдан ўлган шаҳарларни тирилтирдик. Сизлар ҳам қиёмат кунида қабрларингиздан мана шу тарзда чиқариласизлар.
У Зот мавжудотлардан барча жуфтларни яратди ва сизлар учун кемалар ва чорва ҳайвонларидан сизлар минадиган нарсаларни пайдо қилди.
Токи сизлар уларнинг устига ўрнашиб олиб минасизлар. Кейин унга ўрнашиб олгач, Роббингиз неъматини эслаб: “Бизларга бу уловни бўйсундириб қўйган Зот айб ва нуқсонлардан покдир. Ваҳоланки, бизлар бунга қодир эмас эдик”, – дейсизлар.
Мушриклар Унга бандаларидан айримларини бўлак қилдилар. Дарҳақиқат, инсон аниқ ношукурдир.
Қачонки, уларнинг бирортасига Раҳмонга мисол қилиб айтган қиз туғилгани ҳақидаги хушхабар берилса, ғазабга тўлиб, юзи қорайиб кетади.
Раҳмоннинг бандалари бўлган фаришталарни мушриклар қизлар дедилар. Ёки мушриклар уларнинг яратилишига гувоҳ бўлганмидилар?! Ундай бўлса уларнинг бу гувоҳликлари, албатта, ёзиб қўйилади ва улар қиёмат кунида сўроқ қилинадилар.
Мушриклар: “Агар Раҳмон хоҳлаганида, бизлар уларга ибодат қилмаган бўлар эдик”, – дейдилар. Улар учун бунга ҳеч қандай маълумот йўқдир. Улар фақат ёлғон гапиряптилар.
Аксинча мушриклар: “Бизлар ота-боболаримизни бир дин устида топганмиз ва албатта, бизлар уларнинг изларидан бориб ҳидоят топувчилармиз”, – дедилар.
Эй Муҳаммад, шунингдек, сиздан аввал қайси бир шаҳарга огоҳлантирувчи пайғамбар юборсак у жойнинг маишатпарастлари: “Албатта, бизлар ота-боболаримизни бир миллат устида топганмиз ва албатта, бизлар уларнинг изларидан эргашувчилармиз”, – деб айтганлар.
Пайғамбар уларга: “Агар мен сизларга ота-боболарингизни унинг устида топган диндан тўғрироқ бир динни келтирган бўлсам-чи?” – деганида, улар: “Албатта, бизлар сизлар элчи қилиб юборилган динни инкор қилувчилармиз”, – дедилар.
Иброҳим отасига ва қавмига қараб: “Мен сизлар ибодат қилаётган маъбудалардан безорман”, – деганини эсланг.
Мен эса Иброҳим қолдирган сўзга итоат этмаган ана у Макка аҳолисини ҳам, уларнинг ота-боболарини ҳам то уларга ҳақ Қуръон ва аниқ пайғамбар бўлган Муҳаммад келгунча, ҳаётдан фойдалантириб турдим.
Лекин уларга ҳақ Қуръон келган пайтда: “Бу сеҳрдир, бизлар уни инкор қилувчилармиз кофирдирмиз”, – дедилар.
Яна улар: “Бу Қуръон икки шаҳарнинг биридан бўлган улуғ одамга нозил қилинганида эди”, – дедилар.
Эй Муҳаммад, Роббингизнинг раҳмати бўлган пайғамбарликни улар тақсим қиладиларми?! Дунё ҳаётида уларнинг ораларида маишатларини Биз тақсимладик ва баъзилари баъзиларини хизматкор қилиб олишлари учун айримларининг даражаларини айримларидан устун қилиб қўйдик. Роббингизнинг раҳмати эса улар йиғиб борадиган бойликларидан яхшироқдир.
Агар иймонсизларнинг тўқ яшаётганларини кўриб одамлар бир миллат бўлиб қолиш хавфлари бўлмаганида Роҳманга куфр келтирадиганларнинг уйларининг томини ва унга чиқадиган зиналарини ҳам кумушдан қилиб қўяр эдик.
Шунингдек, кўплаб зеб-зийнатларни ҳам қилиб қўяр эдик. Зеро, буларнинг барчаси фақат ўткинчи дунё ҳаётининг матоҳларидир. Охират эса, Роббингиз наздида, тақводорлар учундир.
Кимки Раҳмоннинг зикри бўлган Қуръон насиҳатларидан кўр бўлиб, юз ўгирса, унга шайтонни бириктириб қўярмиз, бас, у унга яқин ҳамроҳдир.
Улар ҳузуримизга келганда: “Қани энди мен билан сенинг оранг ғарб билан шарқ ўртасидаги узоқлик каби бўлса эди. Бас сен, нақадар ёмон ҳамроҳсан”, – дейди.
Бас, эй Муҳаммад, сиз карларга эшиттира олармидингиз, ёки кўрлар ва аниқ залолатдаги кимсаларни тўғри йўлга бошлай олармидингиз?!
Эй Муҳаммад, сиздан илгари юборган расулларимиздан сўраб кўринг-чи, Раҳмондан бошқа ибодат қилинадиган илоҳлар қилган эканмизми?!
Биз Мусони мўъжизаларимиз билан фиръавн ва унинг зодагонларига пайғамбар қилиб юбордик. Бас, Мусо: “Мен барча оламлар Роббисининг пайғамбариман”, – деди.
Биз уларга қайси бир мўъжизани кўрсатсак, албатта, у ўзидан олдинги шеригидан каттароқ бўлар эди. Шояд куфрдан иймонга қайтсалар, деб уларни азобга тутдик.
Улар мўъжизаларни кўрганларида: “Эй сеҳргар, дуойингни қабул қилиши хусусидаги сенга берган аҳдига биноан Роббингга бизлар учун дуо қил бизларни азобдан халос қилсин, шунда биз албатта, ҳидоят топувчилардан бўламиз”, – дедилар.
Фиръавн қавмига нидо қилиб: “Эй қавмим, Миср подшоҳлиги ва мана бу остимдан оқиб турган дарёлар меники эмасми?! Ахир, кўраяпсизларми?!” – деди.
Ёки мана бу ҳақир ва нутқини аниқ баён қила олмайдиган кимсадан мен яхшироқ эмасманми?!
Бас, унга олтиндан бўлган билагузуклар ташланганида ёки у билан бирга фаришталар ҳамроҳ бўлиб келганида эди пайғамбарлигига ишонардик.
Эй Муҳаммад, агар Марям ўғли Исо мисол келтирилса, бирданига қавмингиз бундан хурсанд бўлиб қичқира бошлайдилар.
Улар: “Бизларнинг илоҳларимиз яхшироқми ёки уми?!” – дейдилар. Улар сизга бу мисолни фақатгина тортишиш учун келтирадилар. Аслида улар хусуматчи қавмдирлар.
У фақатгина Биз пайғамбарлик инъом этган бир бандадир. Биз уни отасиз дунёга келтириш билан бани Исроил авлоди учун бир мисол қилдик.
Албатта, Исо қиёмат соати келиши учун бир аломатдир. Бас, сизлар у қиёмат ҳақида асло шубҳа қилманглар. Эй Муҳаммад, Макка аҳлига: “Менга эргашинглар! Мана шу тўғри йўлдир”, – деб айтинг.
Исо очиқ-ойдин ҳужжатлар билан келган пайтда: “Шубҳасиз, мен сизларга ҳикмат билан ўзларингиз ихтилоф қилаётган айрим нарсаларни баён қилиб бериш учун келдим. Бас, Аллоҳдан қўрқинглар ва менга итоат қилинглар”, – деди.
Албатта, Аллоҳ менинг ҳам Роббим, сизнинг ҳам Роббингиздир. Бас, Унга ибодат қилинглар. Мана шу тўғри йўлдир.
Сўнгра насронийлар ичидан чиққан гуруҳлар Исо хусусида ўзаро ихтилоф қилдилар. Зулм қилганларнинг ҳолига аламли кун азобидан вой бўлсин!
Уларга олтиндан бўлган лаганларда егуликлар ва қадаҳларда шароблар айлантириб турилади. У ерда нафслар тусайдиган ва кўзлар лаззатланадиган барча нарса бордир. Сизлар у жойда мангу қолувчисизлар.
Улар дўзах фариштасига: “Эй Молик, Роббинг бизларга ҳукмини қилиб, жонимизни олсин”, – деб нидо қиладилар. Шунда қўриқчи фаришта: “Сизлар бу ерда мангу қолувчисиз”, – дейди.
Балки улар Биз уларнинг сирларини ва пичирлашиб қилган маслаҳатларини эшитмаймиз, деб ўйлайдиларми?! Йўқ! Бизнинг элчи фаришталаримиз уларнинг олдиларида бўлиб, қилган барча ишларини ёзиб бормоқдалар.
Осмонлар ва Ернинг Роббиси ва Арш эгаси бўлган Аллоҳ улар сифатлаётган айбу нуқсонлардан покдир.
Бас, эй Расулим, ҳозирча уларни ўз ҳолига қўйиб тарк қилинг. Улар, то ўзларига ваъда қилинган қиёмат кунга дуч келгунларича, гуноҳга ботиб, ўз дунёларида ўйнаб юраверсинлар.
У осмонда ҳам илоҳ, ерда ҳам илоҳ бўлган Зотдир. У ҳикмат эгаси бўлган – Ҳаким ва ҳамма нарсани билиб турувчи – Аълим Зотдир.
Осмонлар ва Ер ҳамда уларнинг ўртасидаги нарсаларнинг ҳукмронлигига эга бўлган Зот баракатлидир. Қиёмат соати ҳақидаги илми ҳам ёлғиз Унинг ҳузуридадир ва барчангиз Унгагина қайтариласизлар.
Аллоҳни қўйиб сиғинаётган нарсалари қиёмат куни шафоат қилишга эга бўла олмайдилар. Фақат ўзлари билган ҳолларида ҳақ билан гувоҳлик берган кишиларгина шафоат қилишга изн оладилар.
Эй Муҳаммад, қасам бўлсинки, агар улардан ўзларини ким яратгани ҳақида сўрасангиз, албатта, улар: “Аллоҳ”, – дейдилар. Бас, шундай экан, ҳақ йўлдан қаёққа бурилиб кетмоқдалар?!