ب ق ر

بَقَر сўзининг бирлиги بَقَرَة шаклидадир. Аллоҳ буюради: إِنَّ اْلبَقَرَ تَشَابَهَ عَلَيْنَا Бу сигир масаласи бизлар учун чалкашиб кетди (2/Бақара 70); بَقَرَةٌ لاَ فَارِضٌ وَلاَ بِكْرٌ На қари ва на жуда ёш, шу иккиси оралиғидаги бир сигирдир (2/Бақара 68); بَقَرَةٌ صَفْرَاء فَاقِـعٌ لَوْنُهَا сап-сариқ, ялтироқ рангли бир сигир (2/Бақара 69). Кўплиги учун ҳомил ва ҳаким каби, بَاقِر ва بَقِير дейилади; яна بَيْقُور ҳам дейилган. Эркагига эса ثَوْرٌ ҳўкиз дейилади. Бу худди جَمَلٌ эркак туя билан نَاَقََةٌ урғочи туя, رَجُلٌ эркак билан اِمْرَأَةٌ аёл сўзлари кабидир.
Сўзнинг ўз маъносидан феъл ясалиб, بَقَرَ اْلأَرْض дейилган, бу ерни ёриш маъносини англатади. Ерда очилган бу ёриқ кенг бўлгани учун, ҳар қандай кенг ёриқ учун ҳам ишлатилган. بَرْتُ بَطْنَه ибораси кишининг қорнини кенг қилиб ёришни ифодалайди. Муҳаммад ибн Али (р.а.) илмларнинг нозик жиҳатларида кенг билим соҳиби бўлгани ва уларнинг ичини ёриб ўрганганлиги учун بَاقِر деб номланган.
بَيْقَرَ الرَّجُلُ فِي الْماَلِ وفِي غَيْرِهِ кишининг моли ва шу кабиларининг кўпайиши маъносини англатади. بَيْقَرَ فِي سَفَرِهِ бир жойни ёриб ўтиб бошқасига ўтиш, юришида кенг қадам ташлаш деганидир.
Шоир шундай дейди:
63- ألاَ هَلْ أتَاهَا وَاْلحَوَادِثُ جَمَّةٌ
بِأَنَّ امْرُئَ اْلقَيْسِ بْنِ تَمْلِكَ 63- . болаларнинг буққайра ўйнашидир. Бу эса уларнинг атрофларига чуқурлар қазиб ўйнашлари деганидир.