ب و ر

بَوَار ҳаддан ортиқ касодлик деганидир. Ҳаддан ортиқ касодлик, كَسَدَ حَتَّى فَسَدَ иборасидаги каби, фасодга/бузилишга олиб борганидан, بَوَار сўзи билан هَلاَك ҳалокатга учрамоқ, йўқ бўлмоқ маъноси ифодаланади. Феъл сифатида بَارَ الشَّيْءُ يَبُورُ بَوَارًا وبَوْرًا дейилади. Аллоҳ буюради: تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ ҳеч қачон зарар кўрмайдиган тижорат (35/Фотир 29); وَمَكْرُ أُوْلَئِكَ هُوَ يَبُورُ яна уларнинг макри ҳам беҳуда кетади/самарасиз бўлади (35/Фотир 10). نَعُوذُ بِاللهِ مِنْ بَوَارِ اْلأَيِّمِ Тул хотин келтирадиган ҳалокат каби зарардан Аллоҳга сиғинамиз деб ривоят қилинади. Аллоҳ буюради: وَأَحَلُّوا قَوْمَهُمْ دَارَ الْبَوَارِ қавмларини ҳалокат диёрига қулатганларни кўрмадингми? (14/Иброҳим 28).
رَجُلٌ حاَئِرٌ باَئِرٌ Саросимага тушган ва ҳалок бўлган одам ва قَوْمٌ حُورٌ بُورٌ саросимага тушган ва ҳалок бўлган қавм маъносидадир. Аллоҳ буюради: حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ وَكَانُوا قَوْماً بُوراً ҳатто улар Сени эслашни унутиб, ҳалокатга учрашга лойиқ бўлган қавм бўлдилар (25/Фурқон 18); яъни: вайрон бўлган/ҳалок бўлган ҳолга келдилар. Бу оятдаги بُورًا сўзи باَئِرٌ калимасининг кўплигидир. بُور масдардир; رَجُلٌ بُور ва قَوْمٌ بُور дейилгани каби, у билан якка киши ҳам, жамоа ҳам сифатланади, деганлар ҳам бор. Шоир шундай дейди:
72- يَا رَسُولَ اْلمَلِيكِ إِنَّ لِسَانِي رَاتِقٌ مَا فَتَقْتُ إِذْ أنَا بُورُ
72- Эй подшоҳнинг элчиси, шубҳасиз, тилим боғланиб қолгандир
Мен ҳалок бўлган ҳолда эдим, шунинг учун очолмадим.
باَرَ الْفَحْلُ النَاقََةَ нар туя урғочи туяни, қочириш вақти келдими ёки йўқми, деб ҳидлади, деганидир. Бу истиора йўли билан синаб кўриш маъносида ҳам ишлатилади. بُرْتُ كَذَا буни синаб кўрдим, деганидир.