ب ك ر

Бу сўзнинг асли кундузнинг дастлабки соатлари деганини англатувчи بُكْرَة сўзидир. Шу сўздан бир феъл ҳам ясалиб, بَكَرَ فُلاَنٌ بُكُورًا дейилган, бу эса эрта тонгда йўлга чиқишни билдиради. بَكُور ўта эрта ҳаракат қилувчи деганидир. Феъл بَكَّرَ فِي حَاجَتِهِ وَابْتَكَرَ وَباَكَرَ مُبَاكَرَةً шаклида ишлатилади. Бу вақт куннинг бошқа соатларидан олдин келгани сабабли, сўзнинг маъносида шошилиш маъноси кўзда тутилган ва шу боис ўз ишида шошилган ҳар бир киши ҳақида بَكَّرَ феъли ишлатилган. Шоир шундай дейди:
بَكََرَتْ تَلُومُكَ بَعْد وَهْنٍ فِي النَّدَى ***بَسْلٌ عَلَيْكِ مَلاَمَتِي وَعِتَابِي
64- Шудрингдаги сустликдан сўнг шошилинч равишда сени маломат қила бошлади
Сенга ҳаромдир мени маломат қилиш ҳам, койиш ҳам.
Илк фарзанд ҳам بِكْرٌ деб номланган. Худди шунингдек, илк фарзанди бўлганларга ҳам шу ном берилган. [Бу улар учун ҳурмат ифодасидир, худди بَيْتُ الله (байтуллоҳ] каби.
Дейиладики, бу унинг савобига, бандаларининг фойдасига йўқолмайдиган бир иш қилганига ишорадир. Бу, шу билан бирга, Аллоҳ таолонинг: Албатта, охират диёри – ҳақиқий ҳаётдир (29/Анкабут 64) оятида ишора қилган нарсасидир.
Шоир шундай дейди:
65- يَا بِكْرَ بِكْرَيْنِ وَيَا خِلْبَ اْلكَبِدْ
65- Эй икки бикрнинг бикри ва эй юрак пардаси.
[Сен мен учун билакнинг қўли каби бўлдинг.]
Аллоҳ таолонинг لاَ فَارِضٌ وَلاَ بِكْرٌ На қари ва на ёш (2/Бақара 68) сўзида келган بِكْر сўзи ҳали туғмаган деганидир. Ҳали турмушга чиқмаган аёл ҳам бева аёлга нисбатан بِكْر деб аталган. Чунки аёллардан нима исталса, ўшанга кўра олдинроқдир. нинг кўплиги шаклидадир. Аллоҳ буюради: (56/Воқеа 35-36).