ب ه م

بُهْمَة қаттиқ тош деганидир. Ботир одамга ўхшатиш йўли билан بُهْمَة номи берилган. Маҳсус/моддий нарсаларнинг сезги аъзолари орқали идрок этилиши қийин бўлганларига ҳам, маъқул/ақлга оид нарсаларнинг тушунилиши қийин бўлганларига ҳам مُبْهَم деб ном берилади.
أَبْهَمْتُ كَذَا فَاسْتَبْهَمَ وأَبْهَمْتُ الْباَبَ эшикни очиб бўлмайдиган қилиб ёпдим, деганидир.
بَهِيمَة гапира олмайдиган ҳайвонга айтилади; чунки унинг овозида тушунарсизлик бор. Лекин одатда, хусусан йиртқич ҳайвонлар ва қушлардан бошқа ҳайвонлар учун ишлатилади. Аллоҳ буюради: أُحِلَّتْ لَكُم بَهِيمَةُ اْلأَنْعَامِ барча йиртқич бўлмаган ҳайвонлар сизларга ҳалол қилинди (5/Моида 1).
لَيْلٌ بَهِيمٌ ибораси مُفْعَل вазнида келган бир فَعِيل қолипидир. Қоронғилик туфайли иши тушунарсиз бўлиб қолди, деганидир; ёки مُفْعِل маъносидадир; чунки кеча ўз ичидаги равшан нарсани ноаниқ қилиб, идрок этиб бўлмайдиган ҳолга келтиради. فَرَسٌ بَهِيمٌ ибораси бир хил рангда бўлиб, кўз билан бир-биридан яхши ажратиб бўлмайдиган отлар, деганидир. Расулуллоҳдан (сав) келган ушбу ривоят ҳам шу маънодадир:
يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ اْلقِيَامَةِ عُرَاةً حُفَاةً بُهْمًا Одамлар қиёмат кунида яланғоч, яланг оёқ, бир-биридан ажратиб бўлмайдиган ҳолда ҳашр қилинадилар/тўпланадилар. Дейиладики: бу بُهْمًا сўзи улар дунёда олган нишонларидан ва безанган нарсаларидан холи ҳолда тўпланадилар, деганидир; Аллоҳ билгувчироқдир.
بَهْم қўйларнинг кичикларидир. بُهْمَى тиканлари туфайли ўсимлиги кўринмайдиган бир ўтдир. قَدْ أَبْهَمَتِ اْلأَرْضُ ибораси, ерда шу турдаги ўтлар кўпайди, деганидир. Худди أَعْشَبَتْ ернинг ўти кўпайди ва أَبْقَلَتْ кўкати кўпайди феъллари каби.