ع ف و

عَفْو : Бирор нарсани олишни қасд қилиш. عَفَاهُ وَاعْتَفَاهُ : Унинг ёнидагини олиш учун унга юзланди. عَفَتِ الرِّيحُ الدَّارَ : Шамол уйнинг изини ўчиришга юзланди. Мана шу нуқтаи назардан шоир шундай дейди:
أَخَذَ الْبِلَى أَبْلاَدَهَا -323
323- Намлик унинг изларини олди/ўчирди.
عَفَتِ الدَّارُ : Уйнинг изи ўчди; гўё уй чиришга юз тутгандир. عَفَا النَّبْتُ وَالشَّجَرُ : Ўсимлик ва дарахт қуюқлашишга/кўпайишга юзланди. Бу худди أَخَذَ النَّبْتُ فِي الزِّيَادَةِ дейишинг кабидир. عَفَوْتُ عَنْهُ : Ундан сарфи назар қилиб, гуноҳларини ўчиришни мақсад қилдим. Аслида бу жумладаги мафъул тарк қилинган ва ( عَنْ ) юкламаси яширин бир сўзга боғлангандир.
عَفْو : Гуноҳдан узоқлашиш маъносидадир. Аллоҳ буюради: وَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ : Ёмонликнинг жазоси, яна ўзига ўхшаш бир ёмонликдир. Ким афв қилса, ярашса, унинг мукофоти Аллоҳнинг зиммасидадир (42/Шуро 40); وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى : Афв қилишингиз (маҳрнинг ҳаммасини кечиб юборишингиз) тақвога яқинроқдир (2/Бақара 237); ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ : Бундан сўнг, шукр қиларсизлар деб, сизларни афв этган эдик (2/Бақара 52); إِنْ نَعْفُ عَنْ طَائِفَةٍ مِنْكُمْ نُعَذِّبْ طَائِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُوا مُجْرِمِينَ : Сизлардан (тавба қилган) бир тоифани афв қилсак ҳам, бошқа бир тоифани жиноятчи бўлганлари учун азоблаймиз (9/Тавба 66); : : (2/Бақара 219); яъни берилиши осон бўлганини. ; яъни бирор нарса сўровчининг ҳолига ўхшаган ҳолда эҳсон қилди. Бу сўз гўзал саналган бир маъно/хатти-ҳаракатга ишорадир. Бу маънода шоир шундай дейди: 324- . : (4/Нисо 43). .