ب ق ي
Б-қ-й
بَقَاء сўзи бир нарсанинг илк ҳоли узра қолишидир. Бу فَنَاء йўқ бўлиш сўзининг зиддидир. وقَدْ بَقِيَ بَقاَءً ва بَقِيَة ўрнига فِي الْمَاضِي بَقَى дейилгани ҳам айтилган.
Ҳадисда: بَقَيْنَا رَسُولَ الله дейилган бўлиб, бу — уни кутдик ва узоқ вақт келишини кўз тутдик, деганидир. Шу ўзакдан келган اَلْباَقي ҳам икки хилдир.
1. Ўз-ўзича, ҳеч бир вақтга боғлиқ бўлмасдан باَقِي бўлган. Бу — Улуғ Яратгувчидир. Унинг учун фонийлик йўқдир.
2. Ўзгаси туфайли باَقِي бўлган. Бу эса Ундан бошқалардир. Булар учун фонийлик бордир.
Аллоҳ билан باَقِي бўлганлар ҳам икки хилдир:
1. Аллоҳ уни йўқ қиладиган вақтга қадар бевосита ўзи باَقِي бўлганлар. Булар — осмон жисмлари каби нарсалардир.
2. Бевосита ўзи ва бўлаклари билан эмас, тури ва жинси билан باَقِي бўлганлар. Булар эса инсон ва ҳайвон каби нарсалардир.
Худди шунингдек, охиратда ҳам, жаннат аҳли каби, бевосита ўзи باَقِي бўлганлар бордир. Улар маълум бир муддатгача эмас, абадий равишда у ерда қоладилар. Аллоҳ таоло буюрганидек: خَالِدِينَ فِيهَا Улар унда мангу қоладилар (2/Бақара 162).
Бошқа бир қисми эса жинси билан باَقِي дир. Пайғамбардан (сав) шундай ривоят қилинади.
اِنَّ ثِمَارُ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَقْطَفُهَا أَهْلُهَا وَيَأْكُلُونَهَا ثُمَّ تَخْلُفُ مَكَانَهَا مِثْلُهَا Жаннат аҳли учун тайёрланган мевалар улар томонидан узилади, сўнгра уларнинг ўрнига ўхшашлари келади.
Охиратдагининг доимийлиги сабабли Аллоҳ буюради: وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى Аллоҳ ҳузуридаги эса яхшироқ ва боқийроқдир (28/Қосос 60); Аллоҳ таолонинг: ? деганидир. Маъноси, деб ҳам айтилган. Баъзи масдарлар фоил қолипида, баъзилари эса мафъул қолипида келган. Биринчиси тўғрироқдир.
Ҳадисда: بَقَيْنَا رَسُولَ الله дейилган бўлиб, бу — уни кутдик ва узоқ вақт келишини кўз тутдик, деганидир. Шу ўзакдан келган اَلْباَقي ҳам икки хилдир.
1. Ўз-ўзича, ҳеч бир вақтга боғлиқ бўлмасдан باَقِي бўлган. Бу — Улуғ Яратгувчидир. Унинг учун фонийлик йўқдир.
2. Ўзгаси туфайли باَقِي бўлган. Бу эса Ундан бошқалардир. Булар учун фонийлик бордир.
Аллоҳ билан باَقِي бўлганлар ҳам икки хилдир:
1. Аллоҳ уни йўқ қиладиган вақтга қадар бевосита ўзи باَقِي бўлганлар. Булар — осмон жисмлари каби нарсалардир.
2. Бевосита ўзи ва бўлаклари билан эмас, тури ва жинси билан باَقِي бўлганлар. Булар эса инсон ва ҳайвон каби нарсалардир.
Худди шунингдек, охиратда ҳам, жаннат аҳли каби, бевосита ўзи باَقِي бўлганлар бордир. Улар маълум бир муддатгача эмас, абадий равишда у ерда қоладилар. Аллоҳ таоло буюрганидек: خَالِدِينَ فِيهَا Улар унда мангу қоладилар (2/Бақара 162).
Бошқа бир қисми эса жинси билан باَقِي дир. Пайғамбардан (сав) шундай ривоят қилинади.
اِنَّ ثِمَارُ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَقْطَفُهَا أَهْلُهَا وَيَأْكُلُونَهَا ثُمَّ تَخْلُفُ مَكَانَهَا مِثْلُهَا Жаннат аҳли учун тайёрланган мевалар улар томонидан узилади, сўнгра уларнинг ўрнига ўхшашлари келади.
Охиратдагининг доимийлиги сабабли Аллоҳ буюради: وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى Аллоҳ ҳузуридаги эса яхшироқ ва боқийроқдир (28/Қосос 60); Аллоҳ таолонинг: ? деганидир. Маъноси, деб ҳам айтилган. Баъзи масдарлар фоил қолипида, баъзилари эса мафъул қолипида келган. Биринчиси тўғрироқдир.