ب د ل
Б-д-л
إِبْدَال و تَبْدِيل و تَبَدُّل وَ اِسْتِبْدَال Бир нарсани бошқа нарсанинг ўрнига қўйишдир. Бу عِوَض сўзидан кўра умумийроқдир. Чунки عِوَض бир нарсани бериш эвазига қўлга киритилган иккинчи нарсадир. تَبْدِيل эса, баъзан, ўрнига бирор нарса келтирилмаса ҳам, мутлақ маънода ўзгартиришни ифодалаш учун ишлатилади. Аллоҳ таоло буюради: فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُوا قَوْلاً غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ Зулм қилган кимсалар ўзларига айтилган сўзни алмаштирдилар (2/Бақара 59); وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً Уларга хавф-хатарларидан сўнг хотиржамликни ато этамиз (24/Нур 55). Яна буюради: فَأُوْلَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ Ана улар — Аллоҳ ёмонликларини яхшиликларга айлантириб қўядиган кишилардир (25/Фурқон 70).
Дейиладики: бу оятда назарда тутилганлар — илгари қилган ёмонликларини бекор қиладиган солиҳ амаллар қилган кишилардир. Яна дейиладики: бу — Аллоҳ таолонинг уларнинг гуноҳларини кечириши, яхшиликларини эса баракали қилишидир.
Аллоҳ буюради: فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ مَا سَمِعَهُ Ким уни эшитганидан кейин ўзгартирса (2/Бақара 181); وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ Биз бир оят ўрнига бошқа бир оятни алмаштирганимизда (16/Наҳл 101); وَبَدَّلْنَاهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ Уларнинг икки боғини икки боғ билан алмаштириб қўйдик (34/Сабаъ 16); ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ Сўнгра ёмонликнинг ўрнига яхшиликни (14/Иброҳим 48); яъни: бугунги ҳоли ўзгарадиган кун. (47/Муҳаммад 38). (50/Қоф 29) деган сўзи — илгари Лавҳул-Маҳфузда ёзилган нарса ўзгармайди, деганидир. Бу ерда Аллоҳ таолога хос бўлган илмнинг қатъий ҳақиқат эканига, У Зот билгани каби рўй беришига, ҳеч қандай ўзгаришга учрамаслигига эътибор қаратилмоқда. Бу — У Зотнинг сўзида ҳеч қандай хилоф йўқлиги маъносидадир, дейдиганлар ҳам бор. (30/Рум 30). Дейиладики, бунинг маъноси — бу буйруқдир [яъни Аллоҳнинг яратганларини ўзгартирманг] ва у ахталашни тақиқлайди. ] эса — солиҳ бир жамоадир; Аллоҳ таоло уларни ўтмишда ўзларига ўхшаган бир жамоанинг ўрнига қўймоқда. (25/Фурқон 70) деган сўзида ишора қилинган кимсалардир. Шоир шундай дейди: 41- [],.
Дейиладики: бу оятда назарда тутилганлар — илгари қилган ёмонликларини бекор қиладиган солиҳ амаллар қилган кишилардир. Яна дейиладики: бу — Аллоҳ таолонинг уларнинг гуноҳларини кечириши, яхшиликларини эса баракали қилишидир.
Аллоҳ буюради: فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ مَا سَمِعَهُ Ким уни эшитганидан кейин ўзгартирса (2/Бақара 181); وَإِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةٍ Биз бир оят ўрнига бошқа бир оятни алмаштирганимизда (16/Наҳл 101); وَبَدَّلْنَاهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ Уларнинг икки боғини икки боғ билан алмаштириб қўйдик (34/Сабаъ 16); ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ Сўнгра ёмонликнинг ўрнига яхшиликни (14/Иброҳим 48); яъни: бугунги ҳоли ўзгарадиган кун. (47/Муҳаммад 38). (50/Қоф 29) деган сўзи — илгари Лавҳул-Маҳфузда ёзилган нарса ўзгармайди, деганидир. Бу ерда Аллоҳ таолога хос бўлган илмнинг қатъий ҳақиқат эканига, У Зот билгани каби рўй беришига, ҳеч қандай ўзгаришга учрамаслигига эътибор қаратилмоқда. Бу — У Зотнинг сўзида ҳеч қандай хилоф йўқлиги маъносидадир, дейдиганлар ҳам бор. (30/Рум 30). Дейиладики, бунинг маъноси — бу буйруқдир [яъни Аллоҳнинг яратганларини ўзгартирманг] ва у ахталашни тақиқлайди. ] эса — солиҳ бир жамоадир; Аллоҳ таоло уларни ўтмишда ўзларига ўхшаган бир жамоанинг ўрнига қўймоқда. (25/Фурқон 70) деган сўзида ишора қилинган кимсалардир. Шоир шундай дейди: 41- [],.