ر و ح
Р-в-ҳ
رَوْح ва رُوح асли бир нарсадир; аммо رُوح нафс учун исм қилинган. Шоир оловни васф этар экан, шундай дейди:
202- فَقُلْتُ لَهُ ارْفَعْهَا إِلَيْكَ وَأَحْيِهَا
بِرُوحِكَ وِاجْعَلْهَا لَهَا قِيتَةً قَدْرًا
202- Мен унга дедим: оловни ўзингга торт ва уни жонлантир;
Руҳинг билан [Нафасинг билан] оловга ўлчовли, секин тарзда пуфла.
Зеро нафс руҳнинг бир қисмидир. Бу худди инсоннинг ҳайвон деб номланиши каби турнинг жинс исми билан номланишидир. Руҳ — ҳаёт, ҳаракат, манфаатларни қўлга киритиш ва зарарларни даф этиш ўзи орқали содир бўладиган жузга исм бўлган. Мана шу оятда зикр қилинган ҳам шудир: وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي : Сиздан руҳ ҳақида сўрайдилар. Айтинг: “Руҳ Роббимнинг ишидандир” (17/Исро 85). وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي : Унга руҳимдан пуфладим (15/Ҳижр 29).
Аллоҳ таоло руҳни, ўз мулки бўлгани учун, Ўз зотига изофа қилган; шу билан уни шарафлаган ва улуғлаган. Худди мана бу оятлардаги каби: وَطَهِّرْ بَيْتِيَ : Уйимни поклагин (22/Ҳаж 26); يَا عِبَادِيَ : Эй бандаларим! (39/Зумар 53). Фаришталарнинг улуғлари ҳам руҳ деб номланадилар: يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلائِكَةُ صَفًّا : Ўша куни Руҳ ва фаришталар саф тортиб турадилар (78/Набаъ 38); تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ : Фаришталар ва Руҳ кўтариладилар (70/Маъориж 4).
Жаброил мана бу оятда Руҳдир: نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ : (2/Бақара 153). Мана бу оятда эса Ҳазрати Исо, ўликларни тирилтиргани учун Руҳ деб номланган: (42/Шуро 52). : : (55/Ар-Роҳман 12). .” Бу худди шоирнинг шундай деганига ўхшайди: : Маълумдир. “У — ҳаракатланаётган ҳаводир” тарзида таърифланади. Аллоҳ таоло шамолни бирлик шаклида юборганини зикр қилган ҳар жойда ундан мурод — азоб; кўплик шаклида зикр қилган ҳар жойда эса — раҳматдир. : (14/Иброҳим 18). (7/Аъроф 57). : (8/Анфол 46). маъносидадир. . Бу сўз мана бу икки маънода айтилган бўлиши мумкин: айтилаётган шахс оиласига шамолдек тез борган; ёки оиласига қайтиши билан уларга ёқимли бир хурсандчилик берган.
202- فَقُلْتُ لَهُ ارْفَعْهَا إِلَيْكَ وَأَحْيِهَا
بِرُوحِكَ وِاجْعَلْهَا لَهَا قِيتَةً قَدْرًا
202- Мен унга дедим: оловни ўзингга торт ва уни жонлантир;
Руҳинг билан [Нафасинг билан] оловга ўлчовли, секин тарзда пуфла.
Зеро нафс руҳнинг бир қисмидир. Бу худди инсоннинг ҳайвон деб номланиши каби турнинг жинс исми билан номланишидир. Руҳ — ҳаёт, ҳаракат, манфаатларни қўлга киритиш ва зарарларни даф этиш ўзи орқали содир бўладиган жузга исм бўлган. Мана шу оятда зикр қилинган ҳам шудир: وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي : Сиздан руҳ ҳақида сўрайдилар. Айтинг: “Руҳ Роббимнинг ишидандир” (17/Исро 85). وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي : Унга руҳимдан пуфладим (15/Ҳижр 29).
Аллоҳ таоло руҳни, ўз мулки бўлгани учун, Ўз зотига изофа қилган; шу билан уни шарафлаган ва улуғлаган. Худди мана бу оятлардаги каби: وَطَهِّرْ بَيْتِيَ : Уйимни поклагин (22/Ҳаж 26); يَا عِبَادِيَ : Эй бандаларим! (39/Зумар 53). Фаришталарнинг улуғлари ҳам руҳ деб номланадилар: يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلائِكَةُ صَفًّا : Ўша куни Руҳ ва фаришталар саф тортиб турадилар (78/Набаъ 38); تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَالرُّوحُ : Фаришталар ва Руҳ кўтариладилар (70/Маъориж 4).
Жаброил мана бу оятда Руҳдир: نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ : (2/Бақара 153). Мана бу оятда эса Ҳазрати Исо, ўликларни тирилтиргани учун Руҳ деб номланган: (42/Шуро 52). : : (55/Ар-Роҳман 12). .” Бу худди шоирнинг шундай деганига ўхшайди: : Маълумдир. “У — ҳаракатланаётган ҳаводир” тарзида таърифланади. Аллоҳ таоло шамолни бирлик шаклида юборганини зикр қилган ҳар жойда ундан мурод — азоб; кўплик шаклида зикр қилган ҳар жойда эса — раҳматдир. : (14/Иброҳим 18). (7/Аъроф 57). : (8/Анфол 46). маъносидадир. . Бу сўз мана бу икки маънода айтилган бўлиши мумкин: айтилаётган шахс оиласига шамолдек тез борган; ёки оиласига қайтиши билан уларга ёқимли бир хурсандчилик берган.