ر أ ى
Р-ъ-й
مَاءٌ رَوَاءٌ وَرِوًى : Ташналикни тўла қондирувчи сув. رِوًى сўзи, عِدًى ва مَكَانًا سِوًى (мос бир жой) (20/Тоҳо 58) вазнидадир. Шоир шундай дейди:
مَنْ شَكَّ فِي فَلْجٍ فَهَذَا فَلْجُ *** مَاءٌ رَوَاءٌ وَطَرِيقٌ نَهْجُ -209
209- Ким Фалжда шубҳа қилса, мана бу Фалждир;
Қондирувчи бир сув ва очиқ бир йўл.
هُمْ أَحْسَنُ أَثَاثًا وَرِئْيًا : Улар кўпроқ мол-мулкли ва кўпроқ кўринишли эдилар (19/Марям 74). Оятдаги رِئْيًا сўзи ҳамзасиз ўқувчиларга кўра رَوِيَ ўзагидан келади. Бунга кўра, «Гўё гўзалликда тўйинишга етгандир» маъносида бўлади. Ҳамзали қироатга кўра эса, «Гўзаллиги туфайли диққат билан қараладиган нарса» маъносидадир.
Баъзиларга кўра эса, сўз юритилаётган бу сўз رَأَى ўзагидан бўлиб, ҳамзаси ҳазф қилингандир. رِيّ : Кўзга кўринадиган гўзалликка айтилади. رُوَاء (Гўзал манзара) ҳам шу ўзакдан келади. Баъзиларга кўра эса, رَأَيْتُ ўзагидан айланиб келгандир.
Абу Али ал-Фасавий шундай дейди: مُرُوءَة сўзи حَسُنَ فِي مِرْآَةِ الْعَيْنِ /Кўз назарида гўзал бўлди, деган сўздан келган дейилади. Лекин бу тўғри эмас. Чунки مِرْآَة сўзидаги ( م ) ҳарфи сўзнинг аслига қўшимчадир; مَرُوءَة эса فَعُولَة вазнидадир. أَنْتَ بِمَرْأَى وَمَسْمَعٍ : Сен кўриладиган ва эшитиладиган жойдасан; яъни сен яқин бир жойдасан. Бу сўз أَنْتَ مِنِّي مَرْأَى وَمَسْمَعٌ шаклида ( ب ) ҳарфининг тушириб қолдирилиши билан ҳам талаффуз қилинади. (кўриладиган жой) сўзи, вазнида бўлиб, феълидан келади.
مَنْ شَكَّ فِي فَلْجٍ فَهَذَا فَلْجُ *** مَاءٌ رَوَاءٌ وَطَرِيقٌ نَهْجُ -209
209- Ким Фалжда шубҳа қилса, мана бу Фалждир;
Қондирувчи бир сув ва очиқ бир йўл.
هُمْ أَحْسَنُ أَثَاثًا وَرِئْيًا : Улар кўпроқ мол-мулкли ва кўпроқ кўринишли эдилар (19/Марям 74). Оятдаги رِئْيًا сўзи ҳамзасиз ўқувчиларга кўра رَوِيَ ўзагидан келади. Бунга кўра, «Гўё гўзалликда тўйинишга етгандир» маъносида бўлади. Ҳамзали қироатга кўра эса, «Гўзаллиги туфайли диққат билан қараладиган нарса» маъносидадир.
Баъзиларга кўра эса, сўз юритилаётган бу сўз رَأَى ўзагидан бўлиб, ҳамзаси ҳазф қилингандир. رِيّ : Кўзга кўринадиган гўзалликка айтилади. رُوَاء (Гўзал манзара) ҳам шу ўзакдан келади. Баъзиларга кўра эса, رَأَيْتُ ўзагидан айланиб келгандир.
Абу Али ал-Фасавий шундай дейди: مُرُوءَة сўзи حَسُنَ فِي مِرْآَةِ الْعَيْنِ /Кўз назарида гўзал бўлди, деган сўздан келган дейилади. Лекин бу тўғри эмас. Чунки مِرْآَة сўзидаги ( م ) ҳарфи сўзнинг аслига қўшимчадир; مَرُوءَة эса فَعُولَة вазнидадир. أَنْتَ بِمَرْأَى وَمَسْمَعٍ : Сен кўриладиган ва эшитиладиган жойдасан; яъни сен яқин бир жойдасан. Бу сўз أَنْتَ مِنِّي مَرْأَى وَمَسْمَعٌ шаклида ( ب ) ҳарфининг тушириб қолдирилиши билан ҳам талаффуз қилинади. (кўриладиган жой) сўзи, вазнида бўлиб, феълидан келади.

