و ج ه
В-ж-ҳ
وَجْه : Бу сўзнинг асли — биз билган юз аъзосидир.
Бу ҳақда Аллоҳ буюради: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاَةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ Эй иймон келтирганлар! Намоз ўқишга турганингизда, юзларингизни ва тирсакларигача қўлларингизни ювинглар (5/Моида 6); سَرَابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرَانٍ وَتَغْشَى وُجُوهَهُمُ النَّارُ Кийимлари қора мойдандир ва юзларини олов қамраб олади (14/Иброҳим 50).
Инсоннинг илк кўзга ташланадиган томони юзи бўлгани ва инсон танасидаги энг қадрли аъзо мақомида тургани учун, ҳар нарсанинг илк кўзга ташланадиган томони ҳамда энг қадрли қисми وَجْه номи билан аталган. Шу маънода وَجْهُ كَذَا، وَوَجْهُ النَّهَارِ Фалон нарсанинг юзи, кундузнинг юзи, дейилган.
Баъзан бирор нарсанинг ўзи ҳам яна وَجْه сўзи билан аталган. Қуйидаги оятда бўлганидек: وَيَبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ Фақат улуғлик ва икром эгаси бўлган Роббингнинг юзи боқий қолади (55/Ар-Роҳман 27).
Дейиладики: бу ерда келган وَجْه сўзи, бевосита ўзи, деганидир. Бу ердаги وَجْه сўзи — солиҳ амаллар билан Аллоҳ таолога юзланишдир, деганлар ҳам бор.
Шу маънода Аллоҳ буюради: فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ Бас, қайси тарафга юзлансангиз, ўша ер Аллоҳнинг юзидир (2/Бақара 115); كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلاَّ وَجْهَهُ Унинг юзидан бошқа ҳар бир нарса ҳалок бўлади (28/Қосос 88); يُرِيدُونَ وَجْهَ(76/Инсон 9). . Бошқа оятлар ҳам шунга ўхшашдир. Ривоятга кўра, бу фикр Абу Абдиллоҳ ибн ар-Ризога арз қилинган, у эса: Субҳаналлоҳ! Ҳақиқатан улар катта даъво қилибдилар. Бу ерда кўзланган нарса фақат Ундан келган нарса деганидир. Маъноси эса: инсоннинг амалларининг барчаси йўқ бўлиб, беҳуда кетади; Аллоҳ розилиги учун қилинганлар бундан мустасно. Бошқа оятлар ҳам шунга ўхшашдир. (30/Рум 39). (7/Аъроф 29). маъносидадир. Маъноси эса: , шаклидадир. (30/Рум 30). Бу оятларнинг барчасида кўзланган маъно — бир оз аввал баён қилинган кабидир. Ёки истиора йўли билан мазҳаб ва йўл маъносидадир. , ибораси, , (92/Лайл 19-20). , юзимни, унинг юзининг тўғри рўпарасига қўйдим, маъносидадир. (5/Моида 48) сўзи каби. , маъносидадир. , деганидир. Шу маънода Аллоҳ буюради: (3/Оли Имрон 45). , ибораси, ҳаддан ташқари жаҳолатнинг киноя йўли билан ифодаланишидир. ҳарфининг . билан орасидаги , деганидир.
Бу ҳақда Аллоҳ буюради: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاَةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ Эй иймон келтирганлар! Намоз ўқишга турганингизда, юзларингизни ва тирсакларигача қўлларингизни ювинглар (5/Моида 6); سَرَابِيلُهُمْ مِنْ قَطِرَانٍ وَتَغْشَى وُجُوهَهُمُ النَّارُ Кийимлари қора мойдандир ва юзларини олов қамраб олади (14/Иброҳим 50).
Инсоннинг илк кўзга ташланадиган томони юзи бўлгани ва инсон танасидаги энг қадрли аъзо мақомида тургани учун, ҳар нарсанинг илк кўзга ташланадиган томони ҳамда энг қадрли қисми وَجْه номи билан аталган. Шу маънода وَجْهُ كَذَا، وَوَجْهُ النَّهَارِ Фалон нарсанинг юзи, кундузнинг юзи, дейилган.
Баъзан бирор нарсанинг ўзи ҳам яна وَجْه сўзи билан аталган. Қуйидаги оятда бўлганидек: وَيَبْقَى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ Фақат улуғлик ва икром эгаси бўлган Роббингнинг юзи боқий қолади (55/Ар-Роҳман 27).
Дейиладики: бу ерда келган وَجْه сўзи, бевосита ўзи, деганидир. Бу ердаги وَجْه сўзи — солиҳ амаллар билан Аллоҳ таолога юзланишдир, деганлар ҳам бор.
Шу маънода Аллоҳ буюради: فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ Бас, қайси тарафга юзлансангиз, ўша ер Аллоҳнинг юзидир (2/Бақара 115); كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلاَّ وَجْهَهُ Унинг юзидан бошқа ҳар бир нарса ҳалок бўлади (28/Қосос 88); يُرِيدُونَ وَجْهَ(76/Инсон 9). . Бошқа оятлар ҳам шунга ўхшашдир. Ривоятга кўра, бу фикр Абу Абдиллоҳ ибн ар-Ризога арз қилинган, у эса: Субҳаналлоҳ! Ҳақиқатан улар катта даъво қилибдилар. Бу ерда кўзланган нарса фақат Ундан келган нарса деганидир. Маъноси эса: инсоннинг амалларининг барчаси йўқ бўлиб, беҳуда кетади; Аллоҳ розилиги учун қилинганлар бундан мустасно. Бошқа оятлар ҳам шунга ўхшашдир. (30/Рум 39). (7/Аъроф 29). маъносидадир. Маъноси эса: , шаклидадир. (30/Рум 30). Бу оятларнинг барчасида кўзланган маъно — бир оз аввал баён қилинган кабидир. Ёки истиора йўли билан мазҳаб ва йўл маъносидадир. , ибораси, , (92/Лайл 19-20). , юзимни, унинг юзининг тўғри рўпарасига қўйдим, маъносидадир. (5/Моида 48) сўзи каби. , маъносидадир. , деганидир. Шу маънода Аллоҳ буюради: (3/Оли Имрон 45). , ибораси, ҳаддан ташқари жаҳолатнинг киноя йўли билан ифодаланишидир. ҳарфининг . билан орасидаги , деганидир.