و د د
В-д-д
وُدّ : Бу калима бирор нарсани севиш ва унинг бўлишини исташ маъносини англатади. У мазкур икки маънонинг ҳар бири учун ҳам ишлатилади. Чунки исташ ҳам севиш маъносини ўз ичига олади. Зеро исташ ҳам севилган нарсанинг рўёбга чиқишини орзу қилишдир.
Аллоҳ буюради: وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً ўрталарингизда муҳаббат ва меҳр пайдо қилди (30/Рум 21); سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا Раҳмон улар учун кучли муҳаббат пайдо қилади (19/Марям 96).
Бу ерда зикр этилган муҳаббатдан мақсад — уларнинг қалбларида юзага келган яқинлашув ва бирлашувдир. Буни Аллоҳ таоло қуйидаги оятда баён қилган: لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مَا أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ Агар сиз Ер юзидаги барча нарсани сарф қилсангиз ҳам, уларнинг қалбларини бирлаштира олмас эдингиз (8/Анфол 63).
Шунингдек, соф маънодаги муҳаббатни тақозо этувчи مَوَدَّة оятида ҳам бунга ишора қилган:
قُلْ لاَ أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى Айтинг: Мен бу даъватимга қарши сизлардан қариндошчиликдаги меҳридан бошқа ҳақ сўрамайман (42/Шуро 23).
وَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ У кўп мағфират қилувчи, кўп севувчидир (85/Буруж 14); إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ Албатта, Роббим раҳмли, кўп севувчидир (11/Ҳуд 90).
Маълум бўладики, وَدُود калимаси Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзи қамровига киради: يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ Аллоҳ яқинда шундай бир қавмни келтирадики, Аллоҳ уларни севади, улар ҳам Аллоҳни ; (5/Моида 54). . (5/Моида 54) оятининг маъносига яқин маънодир. Таманний (исташ, орзу қилиш, кўнгилдан кечириш) маъносини ташувчи турларидан бири қуйидаги оятларда ўтганидир: (15/Ҳижр 2); (3/Оли Имрон 118); (2/Бақара 109); (8/Анфол 7). Яна буюради: (4/Нисо 89); (70/Маъориж 11). (60/Мумтаҳана 1). Яъни: самимий бўлиш ва шу каби муҳаббат сабабларини уларга кўрсатмоқдасизлар. (4/Нисо 73). . ва ) маъно жиҳатидан у билан айнан бир деб саналган.
Аллоҳ буюради: وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً ўрталарингизда муҳаббат ва меҳр пайдо қилди (30/Рум 21); سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا Раҳмон улар учун кучли муҳаббат пайдо қилади (19/Марям 96).
Бу ерда зикр этилган муҳаббатдан мақсад — уларнинг қалбларида юзага келган яқинлашув ва бирлашувдир. Буни Аллоҳ таоло қуйидаги оятда баён қилган: لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مَا أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ Агар сиз Ер юзидаги барча нарсани сарф қилсангиз ҳам, уларнинг қалбларини бирлаштира олмас эдингиз (8/Анфол 63).
Шунингдек, соф маънодаги муҳаббатни тақозо этувчи مَوَدَّة оятида ҳам бунга ишора қилган:
قُلْ لاَ أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى Айтинг: Мен бу даъватимга қарши сизлардан қариндошчиликдаги меҳридан бошқа ҳақ сўрамайман (42/Шуро 23).
وَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ У кўп мағфират қилувчи, кўп севувчидир (85/Буруж 14); إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ Албатта, Роббим раҳмли, кўп севувчидир (11/Ҳуд 90).
Маълум бўладики, وَدُود калимаси Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзи қамровига киради: يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ Аллоҳ яқинда шундай бир қавмни келтирадики, Аллоҳ уларни севади, улар ҳам Аллоҳни ; (5/Моида 54). . (5/Моида 54) оятининг маъносига яқин маънодир. Таманний (исташ, орзу қилиш, кўнгилдан кечириш) маъносини ташувчи турларидан бири қуйидаги оятларда ўтганидир: (15/Ҳижр 2); (3/Оли Имрон 118); (2/Бақара 109); (8/Анфол 7). Яна буюради: (4/Нисо 89); (70/Маъориж 11). (60/Мумтаҳана 1). Яъни: самимий бўлиш ва шу каби муҳаббат сабабларини уларга кўрсатмоқдасизлар. (4/Нисо 73). . ва ) маъно жиҳатидан у билан айнан бир деб саналган.