و ر ث
В-р-с
وِرَاثَة ва إِرْث : Битим ва шунга ўхшаш бирон муомала бўлмаган ҳолда бир мол/бойликнинг бошқа кишидан бирор шахсга ўтишидир. Ўликдан инсонга қоладиган молга ҳам шу ном берилган. Шу тарзда инсонга ўтган молга مِيرَاث ва إِرْث дейилган.
تُرَاث калимасининг асли ҳам وُرَاث шаклидадир. Бош ҳарфи аввал алиф, сўнгра то ҳарфига айланган. Аллоҳ буюради: وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ Сизлар меросни ейсизлар (89/Фажр 19).
Пайғамбар (сав) эса шундай буюрадилар: اُثْبُتُوا عَلَى مَشَاعِرِكُمْ فَإِنَّكُمْ عَلَى إِرْثِ أَبِيكُمْ Ҳажда белгиланган ибодат жойларида туринглар. Чунки сизлар отангиз Иброҳим (ас)нинг мероси устидасизлар.
Шоир шундай дейди:
471- فَيَنْظُرُ فِي صُحُفٍ كَالرِّيَا *** طِ فِيهِنَّ إِرْثُ كِتَابٍ مَحِيُّ
471- У эса чойшабга ўхшаган саҳифаларга боқмоқда;
Уларнинг ичида ўчирилган бир мерос ёзуви бордир.
وَرِثْتُ مَالاً عَنْ زَيْدٍ Зайддан бир молни мерос олдим, وَرِثْتُ زَيْدًا Зайдга ворис бўлдим дейилади. Аллоҳ буюради: وَوَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ Сулаймон Довудга ворис бўлди (27/Намл 16), وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ онаси-отаси унга ворис бўлади (4/Нисо 11), وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ Меросхўрга (2/Бақара 233). (4/Нисо 12). дейилади. Аллоҳ буюради: (26/Шуъаро 59), (44/Духон 28), (33/Аҳзоб 27), (4/Нисо 19). (23/Муъминун 10-11), (19/Марям 6). Бу ерда кўзда тутилган нарса мол эмас, балки пайғамбарлик, илм ва фазилат меросидир. Чунки пайғамбарлар наздида молнинг ҳеч қандай қиймати йўқки, уни қўлга киритиш учун бир-бирлари билан мусобақалашсалар. Ҳатто улар жуда камдан-кам ҳолда мол эгаси бўладилар ва мол-мулкка эга бўладилар. Баъзилар бу ҳадиснинг маъноси шаклида эканини айтганлар. . Бу ҳадис ҳам улар қолдирган илмга ишорадир. Бу илм пулсиз ва миннатсиз бўлгани учун унга нисбатан мерос сўзи ишлатилган. деганлар; Али (раз): нимангга ? деб сўраганида, У Зот: , деб жавоб берганлар. . яъни ундан фойдаландим дейилади. Аллоҳ буюради: (7/Аъроф 169); (35/Фотир 32); р (21/Анбиё 105). .
تُرَاث калимасининг асли ҳам وُرَاث шаклидадир. Бош ҳарфи аввал алиф, сўнгра то ҳарфига айланган. Аллоҳ буюради: وَتَأْكُلُونَ التُّرَاثَ Сизлар меросни ейсизлар (89/Фажр 19).
Пайғамбар (сав) эса шундай буюрадилар: اُثْبُتُوا عَلَى مَشَاعِرِكُمْ فَإِنَّكُمْ عَلَى إِرْثِ أَبِيكُمْ Ҳажда белгиланган ибодат жойларида туринглар. Чунки сизлар отангиз Иброҳим (ас)нинг мероси устидасизлар.
Шоир шундай дейди:
471- فَيَنْظُرُ فِي صُحُفٍ كَالرِّيَا *** طِ فِيهِنَّ إِرْثُ كِتَابٍ مَحِيُّ
471- У эса чойшабга ўхшаган саҳифаларга боқмоқда;
Уларнинг ичида ўчирилган бир мерос ёзуви бордир.
وَرِثْتُ مَالاً عَنْ زَيْدٍ Зайддан бир молни мерос олдим, وَرِثْتُ زَيْدًا Зайдга ворис бўлдим дейилади. Аллоҳ буюради: وَوَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ Сулаймон Довудга ворис бўлди (27/Намл 16), وَوَرِثَهُ أَبَوَاهُ онаси-отаси унга ворис бўлади (4/Нисо 11), وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ Меросхўрга (2/Бақара 233). (4/Нисо 12). дейилади. Аллоҳ буюради: (26/Шуъаро 59), (44/Духон 28), (33/Аҳзоб 27), (4/Нисо 19). (23/Муъминун 10-11), (19/Марям 6). Бу ерда кўзда тутилган нарса мол эмас, балки пайғамбарлик, илм ва фазилат меросидир. Чунки пайғамбарлар наздида молнинг ҳеч қандай қиймати йўқки, уни қўлга киритиш учун бир-бирлари билан мусобақалашсалар. Ҳатто улар жуда камдан-кам ҳолда мол эгаси бўладилар ва мол-мулкка эга бўладилар. Баъзилар бу ҳадиснинг маъноси шаклида эканини айтганлар. . Бу ҳадис ҳам улар қолдирган илмга ишорадир. Бу илм пулсиз ва миннатсиз бўлгани учун унга нисбатан мерос сўзи ишлатилган. деганлар; Али (раз): нимангга ? деб сўраганида, У Зот: , деб жавоб берганлар. . яъни ундан фойдаландим дейилади. Аллоҳ буюради: (7/Аъроф 169); (35/Фотир 32); р (21/Анбиё 105). .