و ق د
В-қ-д
وَقَدَتِ النَّارُ تَقِدُ وُقُودًا وَوَقْدًا феъли оловнинг ёнганини, қизиганини баён қилади.
وَقُود эса ёқиш учун тайёрланган ўтин ва оловдан чиққан аланга, деганидир.
Аллоҳ буюради: فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ у ҳолда ёқилғиси одамлар ва тошлар бўлган, кофирлар учун тайёрланган оловдан сақланинглар (2/Бақара 24); وَأُولَئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ Мана ўшалар ўша оловнинг ёқилғиси бўлажаклар (3/Оли Имрон 10); النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ У ёқилғиси кўп бўлган оловнинг, (85/Буруж 5).
اِسْتَوْقَدْتُ النَّارَ وَأَوْقَدْتُهَا оловни ёқиш учун тайёргарлик кўрмоқ ва уни ёқмоқ, деганидир.
Аллоҳ буюради: مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَارًا Уларнинг ҳоли, олов ёқмоқчи бўлган кишининг ҳолига ўхшайди (2/Бақара 17); وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ улар оловда устига ёқадиган маъданлардан ҳам (13/Раъд 17); فَأَوْقِدْ لِي يَا هَامَانُ عَلَى الطِّينِ Эй Ҳомон, қани мен учун лой устига олов ёқ (28/Қосос 38); نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ У қалблар ичига кириб борувчи, Аллоҳнинг ёқиб қўйилган бир оловидир (104/Ҳумаза 6).
وَقْدَةُ الصَّيْفِ أَشَدُّ حَرًّاЁзнинг жазирама кунлари янада иссиқроқдир. اِتَّقَدَ فُلاَنٌ غَضَبًا Фалончи ғазабдан ёнди, аланга олди.
Баъзан وَقَدَ وَاتَّقَدَ феъллари уруш учун ҳам ишлатилади. Бу уруш қизиди маъносини англатади. Худди نار олов, اشتعال аланга олиш ва шунга ўхшаш сўзларнинг истиора йўли билан уруш учун ишлатилгани каби.
Аллоҳ буюради: كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ Улар қачон уруш учун бир олов ёқсалар, Аллоҳ уни сўндириб қўйгандир (5/Моида 64).
Баъзан бу феъл истиора йўли билан ялтираш маъносида ҳам ишлатилиши мумкин. Масалан, اِتَّقَدَ اْلجَوْهَرُ وَالذَّهَبُ Жавоҳир ва олтин ялтиради, дейилади.
وَقُود эса ёқиш учун тайёрланган ўтин ва оловдан чиққан аланга, деганидир.
Аллоҳ буюради: فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ у ҳолда ёқилғиси одамлар ва тошлар бўлган, кофирлар учун тайёрланган оловдан сақланинглар (2/Бақара 24); وَأُولَئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ Мана ўшалар ўша оловнинг ёқилғиси бўлажаклар (3/Оли Имрон 10); النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ У ёқилғиси кўп бўлган оловнинг, (85/Буруж 5).
اِسْتَوْقَدْتُ النَّارَ وَأَوْقَدْتُهَا оловни ёқиш учун тайёргарлик кўрмоқ ва уни ёқмоқ, деганидир.
Аллоҳ буюради: مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَارًا Уларнинг ҳоли, олов ёқмоқчи бўлган кишининг ҳолига ўхшайди (2/Бақара 17); وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ улар оловда устига ёқадиган маъданлардан ҳам (13/Раъд 17); فَأَوْقِدْ لِي يَا هَامَانُ عَلَى الطِّينِ Эй Ҳомон, қани мен учун лой устига олов ёқ (28/Қосос 38); نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ У қалблар ичига кириб борувчи, Аллоҳнинг ёқиб қўйилган бир оловидир (104/Ҳумаза 6).
وَقْدَةُ الصَّيْفِ أَشَدُّ حَرًّاЁзнинг жазирама кунлари янада иссиқроқдир. اِتَّقَدَ فُلاَنٌ غَضَبًا Фалончи ғазабдан ёнди, аланга олди.
Баъзан وَقَدَ وَاتَّقَدَ феъллари уруш учун ҳам ишлатилади. Бу уруш қизиди маъносини англатади. Худди نار олов, اشتعال аланга олиш ва шунга ўхшаш сўзларнинг истиора йўли билан уруш учун ишлатилгани каби.
Аллоҳ буюради: كُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللَّهُ Улар қачон уруш учун бир олов ёқсалар, Аллоҳ уни сўндириб қўйгандир (5/Моида 64).
Баъзан бу феъл истиора йўли билан ялтираш маъносида ҳам ишлатилиши мумкин. Масалан, اِتَّقَدَ اْلجَوْهَرُ وَالذَّهَبُ Жавоҳир ва олтин ялтиради, дейилади.