و ر ي
В-р-й
Бирор нарсанинг устини ёпмоқ وَارَيْتُ كَذَا фалон нарсани ёпдим каби жумла билан ифодаланади. Аллоҳ буюради: قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاساً يُوَارِي سَوْءَاتِكُمْ Уят ерларингизни беркитадиган либос ва сизни безайдиган кийимларни туширдик (7/Аъроф 26).
تَوَارَى орқасига яширинди, беркинди деганидир. Аллоҳ буюради: حَتَّى تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ чанг пардаси ортида ботган пайтда (38/Сод 32).
Ривоятга кўра: أَنَّ النَّبِيَّ عَلَيْهِ الصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ كَانَ إِذَا أَرَادَ غَزْوًا وَّرَى بِغَيْرِه Пайғамбар (сав) бирор жойга жангга бормоқчи бўлганида, бошқа бир жойга боришни ишора қилиб, уни яширар эди.
Бу эса, бир хабарни яширмоқ, бошқа бир хабарни ошкор қилмоқ маъносини билдиради.
وَرَى эса, ал-Халил айтади: وَرَى маълум бир вақт оралиғида ер юзида яшаётган барча инсонлар деганидир. Фақат бу тушунча қамровида на аввалгилар, на улардан кейин келадиган авлодлар бўлмайди. Гўёки бу инсонлар вужудлари билан ер юзини қоплаб турадилар, деб тасаввур қилинган.
وَرَاء сўзи эса, бироз бошқачароқдир. وَرَاءَ زَيْدٍ كَذَا Зайднинг ортида фалон нарса бор унинг ортида турган кишиларни ифодалайди. Бу Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзи кабидир: وَمِن وَرَاء إِسْحَاقَ يَعْقُوبَ Исҳоқнинг ортидан Яъқубни (11/Ҳуд 71); ارْجِعُوا وَرَاءكُمْ Ортингизга қайтинг (57/Ҳадид 13), فَلْيَكُونُوا مِن وَرَآئِكُمْ ортингизда бўлсинлар (4/Нисо 102). (6/Анъом 94). Яъни ўлимингиздан кейин орқада қолдирган нарсаларингиз. Бу улар учун бир танбеҳдир. Чунки улар моллари билан Аллоҳнинг мукофотига эришишга муваффақ бўла олмадилар. (3/Оли Имрон 187) сўзи ҳам, улар учун танбеҳ маъносини ташийди. Яъни: улар унга амал қилмадилар ва оятлар устида фикр юритмадилар. (23/Муъминун 7). Яъни: Биз баён қилган ва белгилаган нарсадан ортиғини истаса, тегиши ҳаром бўлган кишиларга тегса, ўз чегарасидан ошган ва пардасини йиртган бўлади. (2/Бақара 91). Бу, ундан кейин келганни инкор қиладилар, деган маънони ташийди. дейилади. Бу иборанинг асли эса, чақмоқ чақилгандан сўнг унинг оловининг чиқишидир. Бу ерда гўёки унинг ўша ерда мавжудлиги назарда тутилиб айтилган. Худди шоирнинг қуйидаги сўзи каби: 473. (56/Воқеа 71). дейилади. шаклидадир, дейдилар. ҳарфи эса, ҳарфи эса,
تَوَارَى орқасига яширинди, беркинди деганидир. Аллоҳ буюради: حَتَّى تَوَارَتْ بِالْحِجَابِ чанг пардаси ортида ботган пайтда (38/Сод 32).
Ривоятга кўра: أَنَّ النَّبِيَّ عَلَيْهِ الصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ كَانَ إِذَا أَرَادَ غَزْوًا وَّرَى بِغَيْرِه Пайғамбар (сав) бирор жойга жангга бормоқчи бўлганида, бошқа бир жойга боришни ишора қилиб, уни яширар эди.
Бу эса, бир хабарни яширмоқ, бошқа бир хабарни ошкор қилмоқ маъносини билдиради.
وَرَى эса, ал-Халил айтади: وَرَى маълум бир вақт оралиғида ер юзида яшаётган барча инсонлар деганидир. Фақат бу тушунча қамровида на аввалгилар, на улардан кейин келадиган авлодлар бўлмайди. Гўёки бу инсонлар вужудлари билан ер юзини қоплаб турадилар, деб тасаввур қилинган.
وَرَاء сўзи эса, бироз бошқачароқдир. وَرَاءَ زَيْدٍ كَذَا Зайднинг ортида фалон нарса бор унинг ортида турган кишиларни ифодалайди. Бу Аллоҳ таолонинг қуйидаги сўзи кабидир: وَمِن وَرَاء إِسْحَاقَ يَعْقُوبَ Исҳоқнинг ортидан Яъқубни (11/Ҳуд 71); ارْجِعُوا وَرَاءكُمْ Ортингизга қайтинг (57/Ҳадид 13), فَلْيَكُونُوا مِن وَرَآئِكُمْ ортингизда бўлсинлар (4/Нисо 102). (6/Анъом 94). Яъни ўлимингиздан кейин орқада қолдирган нарсаларингиз. Бу улар учун бир танбеҳдир. Чунки улар моллари билан Аллоҳнинг мукофотига эришишга муваффақ бўла олмадилар. (3/Оли Имрон 187) сўзи ҳам, улар учун танбеҳ маъносини ташийди. Яъни: улар унга амал қилмадилар ва оятлар устида фикр юритмадилар. (23/Муъминун 7). Яъни: Биз баён қилган ва белгилаган нарсадан ортиғини истаса, тегиши ҳаром бўлган кишиларга тегса, ўз чегарасидан ошган ва пардасини йиртган бўлади. (2/Бақара 91). Бу, ундан кейин келганни инкор қиладилар, деган маънони ташийди. дейилади. Бу иборанинг асли эса, чақмоқ чақилгандан сўнг унинг оловининг чиқишидир. Бу ерда гўёки унинг ўша ерда мавжудлиги назарда тутилиб айтилган. Худди шоирнинг қуйидаги сўзи каби: 473. (56/Воқеа 71). дейилади. шаклидадир, дейдилар. ҳарфи эса, ҳарфи эса,