و س م
В-с-м
وَسْم : сўзи из қолдириш, тамғалаш, белгилашдир; سِمَة эса, из, тамға, белги деганидир. وَسَمْتُ الشَّيْءَ وَسْمًا бирор нарсага тамға босиш, уни тамғалашдир.
Аллоҳ буюради: سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ Юзларида сажда изларидан қолган белгилари бордир (48/Фатҳ 29); يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ Тортинчоқликлари сабабли, билмаганлар уларни бой деб ўйлайдилар; аммо сен уларни сиймоларидан танийсан (2/Бақара 273); إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآَيَاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ Ҳақиқатан, бунда фикр юритувчи нозик идроклилар учун ибратлар бордир (15/Ҳижр 75), яъни, ибрат олувчилар, билувчилар, панд-насиҳат олувчилар учун. Мана шу — баъзилар زَكاَنَة ; баъзилар فِرَاسَة ; баъзилар эса, فِطْنَة деб атайдиган шу маънодаги تَوَسُّم сўзидир.
Пайғамбар (сав) буюрадилар: اِتَّقُوا فِرَاسَةَ اْلمُؤْمِنِ فَإِنَّهُ يَنْظُرُ بِنُورِ اللهِ Мўминнинг фаросатидан эҳтиёт бўлинглар; чунки у Аллоҳнинг нури билан кўради.
Аллоҳ буюради: سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ Яқинда Биз уни тумшуғи узра тамғалаймиз (68/Қалам 16), яъни: уни ўзи билан танилиб қоладиган бир белги билан белгилаймиз. Бу худди мана бу оятда айтилганлар кабидир: تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ Уларнинг чеҳраларидан неъматларнинг тароватини танийсан (83/Мутоффифун 24).
وَسْمِي эса, ўсимликни биринчи бўлиб суғорадиган ёмғирнинг номидир.
تَوَسَّمْتُ тамға билан тамғаландим, тамға олдим. Ўсимликни биринчи бўлиб суғорадиган ёмғирни талаб қилиш ҳам шу феъл шакли билан айтилади.
فُلاَنٌ وَسِيمُ اْلوَجْهِ Фалончи чиройли юзлидир. وَهُوَ ذُو وَسَامَةٍ ибораси эса, эркак учун чиройни англатади. فُلاَنَةٌ ذَاتِ مِيسَمٍ Гўзаллиги ўзида бўлган аёлни, таърифлайди.
فُلاَنٌ مَوْسُومٌ بِاْلخَيْرِ ва قَوْمٌ وَسَامٌ иборалари, кишининг ва жамоанинг яхшилик билан танилганини англатади.
مَوْسِمُ اْلحَاجِّ ҳожиларнинг тўпланадиган жойи/вақти маъносини англатади. Бунинг кўплиги, مَوَاسِم шаклида келади. وَسَّمُوا эса, ҳожилар тўпланадиган жойга (Мавсимга) келдилар/етиб бордилар, деганидир. Бу худди: عَرَّفُوا، Арафа жойига етиб бордилар, حَصَّبُوا майда тошлар отиладиган жойга келдилар, عَيَّدُوا байрам қилинадиган жойга етиб бордилар феъллари кабидир.
Аллоҳ буюради: سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ Юзларида сажда изларидан қолган белгилари бордир (48/Фатҳ 29); يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ أَغْنِيَاءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُمْ بِسِيمَاهُمْ Тортинчоқликлари сабабли, билмаганлар уларни бой деб ўйлайдилар; аммо сен уларни сиймоларидан танийсан (2/Бақара 273); إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآَيَاتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ Ҳақиқатан, бунда фикр юритувчи нозик идроклилар учун ибратлар бордир (15/Ҳижр 75), яъни, ибрат олувчилар, билувчилар, панд-насиҳат олувчилар учун. Мана шу — баъзилар زَكاَنَة ; баъзилар فِرَاسَة ; баъзилар эса, فِطْنَة деб атайдиган шу маънодаги تَوَسُّم сўзидир.
Пайғамбар (сав) буюрадилар: اِتَّقُوا فِرَاسَةَ اْلمُؤْمِنِ فَإِنَّهُ يَنْظُرُ بِنُورِ اللهِ Мўминнинг фаросатидан эҳтиёт бўлинглар; чунки у Аллоҳнинг нури билан кўради.
Аллоҳ буюради: سَنَسِمُهُ عَلَى الْخُرْطُومِ Яқинда Биз уни тумшуғи узра тамғалаймиз (68/Қалам 16), яъни: уни ўзи билан танилиб қоладиган бир белги билан белгилаймиз. Бу худди мана бу оятда айтилганлар кабидир: تَعْرِفُ فِي وُجُوهِهِمْ نَضْرَةَ النَّعِيمِ Уларнинг чеҳраларидан неъматларнинг тароватини танийсан (83/Мутоффифун 24).
وَسْمِي эса, ўсимликни биринчи бўлиб суғорадиган ёмғирнинг номидир.
تَوَسَّمْتُ тамға билан тамғаландим, тамға олдим. Ўсимликни биринчи бўлиб суғорадиган ёмғирни талаб қилиш ҳам шу феъл шакли билан айтилади.
فُلاَنٌ وَسِيمُ اْلوَجْهِ Фалончи чиройли юзлидир. وَهُوَ ذُو وَسَامَةٍ ибораси эса, эркак учун чиройни англатади. فُلاَنَةٌ ذَاتِ مِيسَمٍ Гўзаллиги ўзида бўлган аёлни, таърифлайди.
فُلاَنٌ مَوْسُومٌ بِاْلخَيْرِ ва قَوْمٌ وَسَامٌ иборалари, кишининг ва жамоанинг яхшилик билан танилганини англатади.
مَوْسِمُ اْلحَاجِّ ҳожиларнинг тўпланадиган жойи/вақти маъносини англатади. Бунинг кўплиги, مَوَاسِم шаклида келади. وَسَّمُوا эса, ҳожилар тўпланадиган жойга (Мавсимга) келдилар/етиб бордилар, деганидир. Бу худди: عَرَّفُوا، Арафа жойига етиб бордилар, حَصَّبُوا майда тошлар отиладиган жойга келдилар, عَيَّدُوا байрам қилинадиган жойга етиб бордилар феъллари кабидир.