و س ع
В-с-ъ
[Кенглик, кўнгил кенглиги, мўл-кўллик, бойлик маъноларини англатувчи] اَلسَّعَة тушунчаси жойларни, ҳолатни ва ишни тавсифлаш учун ишлатилади. Қудрат, саховат ва шунга ўхшашлар каби.
Макон билан боғлиқ кенгликка мисол — Аллоҳ таолонинг ушбу сўзларидир: إِنَّ أَرْضِي وَاسِعَةٌ Албатта, Менинг ерим кенгдир. (29/Анкабут 56); قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا Аллоҳнинг ери кенг эмасмиди, унда ҳижрат қилсангиз бўлмасмиди? — дейишади (4/Нисо 97); وَأَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةٌ Аллоҳнинг ери кенгдир (39/Зумер 10).
Ҳолатни тавсифловчи кенгликка эса ушбу оятларни мисол келтириш мумкин: لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ Қўли кенг бўлган кенглигига яраша нафақа берсин (65/Талоқ 7); وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ Уларни баҳраманд қилинг; қўли кенг бўлган ҳолига яраша, (2/Бақара 236).
Қудратдаги кенглик эса вазифа сифатида берилган кучдан ортиқча бўлган қисмдир. Шу маънода Аллоҳ буюради: لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا Аллоҳ ҳеч кимга кучи етадиганидан бошқа юк юкламайди (2/Бақара 286).
Шу тариқа, Аллоҳ таоло бандасига мажбурият юклаганда, бунинг чегарасини доимо унинг кучи даражасидан паст тутганлигига эътибор қаратган.
Баъзилар эса дейди: Бу оятнинг маъноси — унга кенгликни самара сифатида ато этадиган нарсани мажбурият қилиб юклайди; яъни: осмонлару ер кенглигича кенг бўлган жаннатни қўлга киритадиган мажбуриятлар. Дарҳақиқат, Аллоҳ буюради: يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلاَ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ (2/Бақара 185). (65/Талоқ 12). (4/Нисо 130) сўзлари эса, Аллоҳ таолонинг қудрати, илми, раҳмати ва эҳсонининг кенглигини баён қилмоқда. Худди ушбу оятлар каби: (7/Аъроф 156). (20/Тоҳо 50). . (Аллоҳ йўлида сарфлайди), дейилган. , мол-мулк эгаси бўлди; мўл-кўллик, кенглик ва фаровонликка эришди. , деганидир.
Макон билан боғлиқ кенгликка мисол — Аллоҳ таолонинг ушбу сўзларидир: إِنَّ أَرْضِي وَاسِعَةٌ Албатта, Менинг ерим кенгдир. (29/Анкабут 56); قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا Аллоҳнинг ери кенг эмасмиди, унда ҳижрат қилсангиз бўлмасмиди? — дейишади (4/Нисо 97); وَأَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةٌ Аллоҳнинг ери кенгдир (39/Зумер 10).
Ҳолатни тавсифловчи кенгликка эса ушбу оятларни мисол келтириш мумкин: لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ Қўли кенг бўлган кенглигига яраша нафақа берсин (65/Талоқ 7); وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ Уларни баҳраманд қилинг; қўли кенг бўлган ҳолига яраша, (2/Бақара 236).
Қудратдаги кенглик эса вазифа сифатида берилган кучдан ортиқча бўлган қисмдир. Шу маънода Аллоҳ буюради: لاَ يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا Аллоҳ ҳеч кимга кучи етадиганидан бошқа юк юкламайди (2/Бақара 286).
Шу тариқа, Аллоҳ таоло бандасига мажбурият юклаганда, бунинг чегарасини доимо унинг кучи даражасидан паст тутганлигига эътибор қаратган.
Баъзилар эса дейди: Бу оятнинг маъноси — унга кенгликни самара сифатида ато этадиган нарсани мажбурият қилиб юклайди; яъни: осмонлару ер кенглигича кенг бўлган жаннатни қўлга киритадиган мажбуриятлар. Дарҳақиқат, Аллоҳ буюради: يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلاَ يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ (2/Бақара 185). (65/Талоқ 12). (4/Нисо 130) сўзлари эса, Аллоҳ таолонинг қудрати, илми, раҳмати ва эҳсонининг кенглигини баён қилмоқда. Худди ушбу оятлар каби: (7/Аъроф 156). (20/Тоҳо 50). . (Аллоҳ йўлида сарфлайди), дейилган. , мол-мулк эгаси бўлди; мўл-кўллик, кенглик ва фаровонликка эришди. , деганидир.