ع ر ج

عُرُوج : Юқорига қараб кўтарилишдир: تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ : Фаришталар ва Руҳ миқдори эллик минг йиллик бўлган бир кунда Унинг ҳузурига кўтариладилар (70/Маъориж 4); وَلَوْ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَابًا مِنَ السَّمَاءِ فَظَلُّوا فِيهِ يَعْرُجُونَ : Уларга осмондан бир дарвоза очиб қўйсак ҳам, ундан юқорига кўтарилсалар (15/Ҳижр 14); مَعَارِج: مَصَاعِد /зиналар, даражалар маъносидадир: مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعَارِجِ : Юксалиш даражалари эгаси Аллоҳ томонидандир (70/Маъориж 3). Меърож кечасига бу исмнинг берилиши, ўша кечада дуоларнинг юқорига қараб кўтарилиши сабаблидир. Шунингдек, бу исм қуйидаги оятга ишора қилади: إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ : Чиройли калима У томон чиқади (35/Фотир 10).
عَرَجَ عُرُوجًا وَعَرَجَانًا : Орижнинг, яъни юқорига қараб кўтарилувчининг юрганидек юрди; худди киши ўз йўлида юксалувчининг юрганидек юрганида دَرَجَ дейилгани каби. عَرِجَ /Оқсади: Бу унга хос табиат бўлиб қолди. Яратилишдан ўзида оқсоқлик борлиги сабабли сиртлонга عَرْجَاء дейилади. تَعَارَجَ (Оқсаётгандек юрди), худди تَضَالَعَ ва تَظَالَعَ каби. Бу маънодан истиора йўли билан шундай дейилган:
عَرِّجْ قَلِيلاً عَنْ مَدَى غَلْوَائِكَا -315
315- Тезлик чегарасини бироз камайтир.
Яъни уни кўтарилишдан тий. عَرْج : Катта туя подаси; кўплиги сабабли гўё юқорига тирмашиб чиқаётгандек.