س ك ر
С-к-р
سُكْر /Мастлик: инсон билан унинг ақли ўртасида юз берадиган бир ҳолатдир [инсон ақлининг вақтинча йўқолиш ҳолатидир]. Бу кўпроқ ичкилик учун ишлатилади. Мастлик баъзан ғазаб ва ишқ сабабли ҳам юзага келади. Шунинг учун шоир шундай дейди:
سُكْرَانِ : سُكْرُ هَوىً وَسُكْرُ مُدَامَةٍ -237
237- Икки мастлик; ишқ мастлиги ва шароб мастлиги.
Ўлим сакароти ҳам шу маънодадир: وَجَاءتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ : Ўлим сакароти/мастлиги келди (50/Қоф 19). Мастлик келиб чиқадиган нарсага سَكَر дейилади: تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا : Ундан ҳам сакар/ичкилик, ҳам гўзал ризқ оласизлар (16/Наҳл 67). Шунингдек, سَكْر сувнинг олдини тўсишга дейилади; бу ҳам киши билан унинг ақли ўртасида юзага келадиган тўсиқ эътиборидандир. Тўғон қурилган жойга سِكْر дейилади.
إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا : Кўзларимиз боғланиб қолди (15/Ҳижр 15) оятидаги سُكِّرَ феъли баъзиларга кўра سَكْر дан, баъзиларга кўра эса سُكْر дан келади. لَيْلَةٌ سَاكِرَةٌ : Тинч кеча. Бу ибора мастликдан келиб чиқадиган сукунат сабабли ишлатилади.
سُكْرَانِ : سُكْرُ هَوىً وَسُكْرُ مُدَامَةٍ -237
237- Икки мастлик; ишқ мастлиги ва шароб мастлиги.
Ўлим сакароти ҳам шу маънодадир: وَجَاءتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ : Ўлим сакароти/мастлиги келди (50/Қоф 19). Мастлик келиб чиқадиган нарсага سَكَر дейилади: تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا : Ундан ҳам сакар/ичкилик, ҳам гўзал ризқ оласизлар (16/Наҳл 67). Шунингдек, سَكْر сувнинг олдини тўсишга дейилади; бу ҳам киши билан унинг ақли ўртасида юзага келадиган тўсиқ эътиборидандир. Тўғон қурилган жойга سِكْر дейилади.
إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا : Кўзларимиз боғланиб қолди (15/Ҳижр 15) оятидаги سُكِّرَ феъли баъзиларга кўра سَكْر дан, баъзиларга кўра эса سُكْر дан келади. لَيْلَةٌ سَاكِرَةٌ : Тинч кеча. Бу ибора мастликдан келиб чиқадиган сукунат сабабли ишлатилади.