س ل ط
С-л-т
سَلاطَة : Ғолиб/устун чиқа олишдир. سَلَّطْتُهُ فَتَسَلَّطَ дейилади. Бу маънода Аллоҳ буюради: وَلَوْ شَاء اللّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ : Агар Аллоҳ хоҳлаганида эди, уларни сизларга мусаллат қилиб қўярди (4/Нисо 90); وَلَكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلَى مَنْ يَشَاء : Аллоҳ пайғамбарларини, Ўзи хоҳлаган кимсаларга қарши устунлик беради (59/Ҳашр 6). Бу маънодан [ҳукмдорга] султон дейилган.
Султон, سَلاطَة /куч ва ваколат эгаси бўлиш маъносида ҳам ишлатилади: وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا : Ким зулмга учраб ўлдирилса, унинг ворисига ваколат берганмиз (17/Исро 33); إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ : Иймон келтириб, Роббиларига таваккул қиладиганлар устидан унинг бирор кучи йўқ (16/Наҳл 99); إِنَّمَا سُلْطَانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ : Унинг кучи фақат ўзини дўст тутганлар устидадир (16/Наҳл 100); لاَ تَنْفُذُونَ إِلاَّ بِسُلْطَانٍ : Бирор ваколатга эга бўлмасдан ўтиб кета олмайсизлар (55/Ар-Роҳман 33).
Қалбларга қилинадиган ҳужумлар сабабли, ҳужжат/далилга ҳам султон дейилади; лекин бу ҳужум кўпроқ, мўминлардан илм ва ҳикмат аҳлига қаратилади.
Аллоҳ буюради: الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَانٍ أَتَاهُمْ : Улар ўзларига келган бирор далил бўлмасдан Аллоҳнинг оятлари ҳақида тортишадилар (40/Ғофир 35); فَأْتُونَا بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ : Қани, бизга очиқ бир далил келтиринглар (12/Юсуф 10); وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَى بِآيَاتِنَا وَسُلْطَانٍ مُبِينٍ : Дарҳақиқат, Биз Мусони оятларимиз ва очиқ-ойдин далиллар билан юбордик (40/Ғофир 23); أَتُرِيدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا مُبِينًا : Аллоҳга, ўзингизга қарши бўладиган очиқ бир далил бермоқчимисизлар? (4/Нисо 144). هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيهْ : Кучим/далилим мендан йўқ бўлиб кетди (69/Ҳаққо 29) ояти султон сўзининг ҳар икки маъносига ҳам келиши мумкин.
سَلِيط : Яманликлар луғатида зайтун мойи маъносидадир.
سَلاَطَةُ اللِّسَانِ : Тилнинг гапиришга бўлган қобилияти; бу кўпроқ замм маъносида ишлатилади.
امرَأَةٌ سَلِيطَةٌ /Сергап аёл/Эзма аёл, дейилади.
سَنَابِكُ سَلِْطَاتٌ : Кучли туёқлар; яъни кучи ва узунлиги туфайли тасаллути/устунлиги мавжуддир.
Султон, سَلاطَة /куч ва ваколат эгаси бўлиш маъносида ҳам ишлатилади: وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُومًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَانًا : Ким зулмга учраб ўлдирилса, унинг ворисига ваколат берганмиз (17/Исро 33); إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ : Иймон келтириб, Роббиларига таваккул қиладиганлар устидан унинг бирор кучи йўқ (16/Наҳл 99); إِنَّمَا سُلْطَانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ : Унинг кучи фақат ўзини дўст тутганлар устидадир (16/Наҳл 100); لاَ تَنْفُذُونَ إِلاَّ بِسُلْطَانٍ : Бирор ваколатга эга бўлмасдан ўтиб кета олмайсизлар (55/Ар-Роҳман 33).
Қалбларга қилинадиган ҳужумлар сабабли, ҳужжат/далилга ҳам султон дейилади; лекин бу ҳужум кўпроқ, мўминлардан илм ва ҳикмат аҳлига қаратилади.
Аллоҳ буюради: الَّذِينَ يُجَادِلُونَ فِي آيَاتِ اللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَانٍ أَتَاهُمْ : Улар ўзларига келган бирор далил бўлмасдан Аллоҳнинг оятлари ҳақида тортишадилар (40/Ғофир 35); فَأْتُونَا بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ : Қани, бизга очиқ бир далил келтиринглар (12/Юсуф 10); وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَى بِآيَاتِنَا وَسُلْطَانٍ مُبِينٍ : Дарҳақиқат, Биз Мусони оятларимиз ва очиқ-ойдин далиллар билан юбордик (40/Ғофир 23); أَتُرِيدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا مُبِينًا : Аллоҳга, ўзингизга қарши бўладиган очиқ бир далил бермоқчимисизлар? (4/Нисо 144). هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيهْ : Кучим/далилим мендан йўқ бўлиб кетди (69/Ҳаққо 29) ояти султон сўзининг ҳар икки маъносига ҳам келиши мумкин.
سَلِيط : Яманликлар луғатида зайтун мойи маъносидадир.
سَلاَطَةُ اللِّسَانِ : Тилнинг гапиришга бўлган қобилияти; бу кўпроқ замм маъносида ишлатилади.
امرَأَةٌ سَلِيطَةٌ /Сергап аёл/Эзма аёл, дейилади.
سَنَابِكُ سَلِْطَاتٌ : Кучли туёқлар; яъни кучи ва узунлиги туфайли тасаллути/устунлиги мавжуддир.