س و ي

مُسَاوَاة : Ўлчам, тарози ва ўлчов идиши билан амалга ошириладиган ҳақиқий тенгликдир. هَذَا ثَوْبٌ مُسَاوٍ لِذَاكَ الثَّوْبِ : Бу кийим ана у кийимга тенгдир; هَذَا الدِّرْهَمُ مُسَاوٍ لِذَلِكَ الدِّرْهَمِ : Бу дирҳам ана у дирҳамга тенгдир, дейилади. Баъзан бу сўз билан кайфият/сифат ифодаланади: هَذَا السَّوَادُ مُسَاوٍ لِذَلِكَ السَّوَادِ : Бу тўда ана у тўдага тенгдир. Аслида бу ердаги тенглик, қораликнинг зоти жиҳатидан эмас, балки унинг макони жиҳатидандир. Бундан ташқари бу сўз, келиб чиққан тенглик маъноси туфайли адолат маъносида ҳам ишлатилади. Шоир шундай дейди:
أَبَيْنَا فَلاَ نُعْطِي السَّوَاءَ عَدُوَّنَا -256
256- Рад этдик, биз душманларимизга адолатли муомала қилмаймиз.
اِسْتَوَى : Икки маънода ишлатилади:
Биринчи: Икки ва ундан ортиқ фоил (эга) олади: اِسْتَوَى زَيْدٌ وَعَمْرٌو فِي كَذَا : Фалон масалада Зайд ва Амр тенг бўлдилар. لاَ يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللّهِ : Булар Аллоҳ наздида тенг бўлмаслар (9/Тавба 19).
Иккинчи: Бирор нарсанинг ўз зотида тик туриши/ростланиши учун ишлатилади: ذُو مِرَّةٍ فَاسْتَوَى : Устун ақл эгаси (фаришта), кўтарилди (53/Нажм 6); فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَمَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ : Сен ва ёнингда бўлганлар кемага жойлашганингизда (23/Муъминун 28); لِتَسْتَوُوا عَلَى ظُهُورِهِ : Уларнинг устига миниб-ўрнашишингиз учун (43/Зухруф 13); فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ : : (2/Бақара 29). Бошқа баъзилар эса оятни шундай изоҳлайдилар: Аллоҳ наздида ҳар бир нарса тенгдир. Ҳеч бир нарса бошқа нарсадан Аллоҳга яқинроқ эмас. Зеро Аллоҳ бир маконда бўлиб, бошқа маконда бўлмайдиган жисмлар каби эмас. (41/Фуссилат 11). Бирор нарсанинг , ўша нарсани ё баландликда, ё пастликда тузатишдир. : : : : : (37/Соффат 6). : : (20/Тоҳо 135). (75/Қиёмат 4). Баъзилар бу оятни шундай изоҳлайдилар: Унинг кафтини туянинг тўпиғидек бармоқсиз қилишга қодирмиз. Бошқа баъзиларга кўра эса оятнинг маъноси шундай: Унинг барча бармоқларини бир хил ўлчамда қиламизки, улар билан фойдалана олмасин. Дарҳақиқат, бармоқларнинг узунлиги ва шаклларининг ҳар хил бўлишидаги ҳикмат аёндир; чунки бирор нарсани ушлашда бармоқларнинг бир-бирлари билан ёрдамлашишлари учун уларнинг бир-бирларидан фарқли бўлишлари керак. : (18/Каҳф 42). (78/Набаъ 40). : (3/Оли Имрон 64); (2/Бақара 6); (63/Мунофиқун 6); (14/Иброҳим 21); яъни бу ҳар икки ҳолат, фойда бермаслик жиҳатидан тенгдир. (22/Ҳаж 25). маъносида ишлатилади. Шоир шундай дейди: 257 Бошқа бир шоир эса шундай дейди: -258 . , дейилади. (18/Каҳф 96).