س ر ع

سُرْعَة : Секин ҳаракат қилишнинг зиддидир. Ҳам жисмлар, ҳам ҳаракатлар учун ишлатилади. Бу ўзакдан سَرُعَ، فهو سَرِيعٌ، وأَسْرَعَ فهو مُسْرِعٌ шакллари ишлатилади. أَسْرَعُوا – Уларнинг туялари тезлашди. Худди أَبْلَدُوا шакли кабидир. Шунингдек, бу ўзакдан سَارَعُوا ва تَسَارَعُوا /бир-бирлари билан югуришди, шакллари ҳам келади: وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ : Шошилинглар Роббингиздан бўлган бир мағфиратга (3/Оли Имрон 133); وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ : Хайрли ишларга шошиладилар (3/Оли Имрон 114); يَوْمَ تَشَقَّقُ الاَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًا : У кунда ер уларнинг устидан шошилиб ёрилиб очилади (50/Қоф 44); يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الاَجْدَاثِ سِرَاعًا : Гўрларидан шошилиб чиқадиган кун (70/Маъориж 43).
سَرَعَانُ الْقَوْمِ : Жамоанинг тезкор пешқадамлари. سَرُعَ феълидан سَرْعَانَ ذَا إِهَالَةٍ /Ёғи қандай ҳам тез оқди-я! дейилган; худди وَشُكَ дан وَشْكَانَ ва عَجُلَ дан عَجْلانَ келгани каби. إِنَّ اللّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ : Аллоҳ ҳақиқатан ҳисобни жуда тез қилади (5/Моида 4); إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ : Албатта, Роббинг жазоси тез бўлган Зотдир (6/Анъом 165) оятлари, ушбу оятга эътибор қаратмоқда: إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ : Аллоҳ бирор нарсани ирода қилганда, унга фақат “Бўл!” дейди, у эса дарҳол пайдо бўлади (36/Ёсин 82).