ع ش ر

عَشْرَة /ўн, عُشْر /ўндан бир, عِشْرُون /йигирма ва عِشْر /ўнинчи кун маълум сонлардир. Аллоҳ буюради: تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ : Бу тўлиқ ўн кундир (2/Бақара 196); يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتَالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ : Эй Пайғамбар, мўминларни жангга рағбатлантир. Агар сизлардан сабр қилувчи йигирма киши бўлса, икки юз кишини мағлуб этадилар (8/Анфол 65); عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ : Ўн тўққизта қўриқчиси бордир (74/Муддассир 30).
عَشَرْتُهُمْ أَعْشِرُهُمْ : Уларнинг ўнинчиси бўлдим. أَعْشُرُهُمْ : Молларининг ўндан бирини олдим. عَشَرْتُهُمْ : Молларини ўнга тўлдирдим. Бу эса тўққизни ўнга чиқаришинг билан бўлади. مِعْشَارُ الشَّيْءِ : Бирор нарсанинг ўндан бири: وَمَا بَلَغُوا مِعْشَارَ مَا آَتَيْنَاهُمْ : Булар, аввалгиларга берганларимизнинг ўндан бирига етмаганлар (34/Сабаъ 45).
نَاقَةٌ عُشَرَاءُ : Бўғозлигидан ўн ой ўтган туя. Кўплиги عِشَار шаклида келади: وَإِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ : Бўғозлигининг ўнинчи ойидаги туялар ўз ҳолига қўйиб юборилганида (81/Таквир 4).
جَاءُوا عُشَارَى : Ўн-ўндан келдилар. عُشَارِيّ : Узунлиги ўн зироъ бўлган нарса. عِشْر : (Туяларни) сувсиз қолдиришда ишлатилади [Туялар тўққиз кун сувсиз қолдирилиб, ўнинчи куни сув ичишга олиб борилишидир]. : Ўнинчи куни сув ичириладиган туялар. : Синган пиёла. Бунинг асл маъноси пиёланинг ўн бўлак бўлишидир. Шоирнинг қуйидаги сўзи ҳам шу маънодан истиора қилинган: 319- . :