ح ر ب
Ҳ-р-б
حَرْب сўзи — бизга маълум бўлган урушдир. حَرَب эса урушда қарши тарафдан куч билан олинган нарсадир. Шунингдек, урушда қўлга киритилган ҳар бир нарса ҳам حَرَب дейилган. Шунинг учун: اَلْحَرْبُ فِيه الْحَرَائِبُ Урушда қўлга киритиладиган ўлжа кўп бўлади дейилади.
108- وَالْحَرْبُ مُشْتَقَّةُ اْلمَعْنَى مِنَ اْلحَرَبِ
108- Уруш, маъно жиҳатидан ўлжадан олингандир.
فَهُوَ حَرِيبٌ قَدْ حُرِبَ иборалари таланди, таланган киши маъносини билдиради. تَحْرِيب эса урушга қўзғатишдир. رَجُلٌ مِحْرَبٌ урушда ишлатиладиган қурол каби иш кўрадиган киши деганидир. حَرْبَة : урушда маълум бўлган бир қуролдир. Асли эса, حَرْب ёки حِرَاب дан бўлиб, فَعْلَة қолипида келган. Шу жиҳатдан مِحْرَابُ الْمَسْجِد (масжид меҳроби) дейилишининг сабаби ҳақида айтиладики: у шайтон ва ҳаво билан курашиш жойи бўлгани учундир.
Шунингдек: бу номни олишининг сабаби, инсон у ерда дунё ишларидан ва фикри тарқоқлигидан холи бўлиши лозим бўлгани учундир, деганлар ҳам бор. Бошқа тарафдан, асли уйнинг меҳроби иборасидан олингандир; бу — мажлиснинг тўридир; сўнг масжидлар қурилгач, уларнинг олд тарафи шу ном билан аталган, деб ҳам изоҳланган.
Меҳробнинг асли масжиддадир; у масжиднинг олд тарафини ифодалаш учун хосланган исмдир; уйнинг олд томони меҳроб деб аталиши эса масжид меҳробига ўхшатилганидандир. Бу фикр гўё тўғрироқдир. Аллоҳ буюради: يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ محَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ Улар унга у хоҳлаган нарсаларни – меҳроблар, ҳайкаллар ясаб берардилар (34/Сабаъ 13).
حِرْباَء : қуёшни кўрганида у билан урушаётгандек ҳаракат қиладиган ҳашаротдир. эса михдир. Шакли жиҳатидан ҳирбоъ деб танилган ҳашаротга ўхшагани учун шу номни олган. Худди шундай, ўхшашлик асос қилиниб: дейилади.
108- وَالْحَرْبُ مُشْتَقَّةُ اْلمَعْنَى مِنَ اْلحَرَبِ
108- Уруш, маъно жиҳатидан ўлжадан олингандир.
فَهُوَ حَرِيبٌ قَدْ حُرِبَ иборалари таланди, таланган киши маъносини билдиради. تَحْرِيب эса урушга қўзғатишдир. رَجُلٌ مِحْرَبٌ урушда ишлатиладиган қурол каби иш кўрадиган киши деганидир. حَرْبَة : урушда маълум бўлган бир қуролдир. Асли эса, حَرْب ёки حِرَاب дан бўлиб, فَعْلَة қолипида келган. Шу жиҳатдан مِحْرَابُ الْمَسْجِد (масжид меҳроби) дейилишининг сабаби ҳақида айтиладики: у шайтон ва ҳаво билан курашиш жойи бўлгани учундир.
Шунингдек: бу номни олишининг сабаби, инсон у ерда дунё ишларидан ва фикри тарқоқлигидан холи бўлиши лозим бўлгани учундир, деганлар ҳам бор. Бошқа тарафдан, асли уйнинг меҳроби иборасидан олингандир; бу — мажлиснинг тўридир; сўнг масжидлар қурилгач, уларнинг олд тарафи шу ном билан аталган, деб ҳам изоҳланган.
Меҳробнинг асли масжиддадир; у масжиднинг олд тарафини ифодалаш учун хосланган исмдир; уйнинг олд томони меҳроб деб аталиши эса масжид меҳробига ўхшатилганидандир. Бу фикр гўё тўғрироқдир. Аллоҳ буюради: يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ محَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ Улар унга у хоҳлаган нарсаларни – меҳроблар, ҳайкаллар ясаб берардилар (34/Сабаъ 13).
حِرْباَء : қуёшни кўрганида у билан урушаётгандек ҳаракат қиладиган ҳашаротдир. эса михдир. Шакли жиҳатидан ҳирбоъ деб танилган ҳашаротга ўхшагани учун шу номни олган. Худди шундай, ўхшашлик асос қилиниб: дейилади.