ح ش ر

حَشْر сўзи бир жамоани ўз жойидан чиқариш ва уларни уруш ва шунга ўхшаш нарсаларга ҳайдашдир. Ривоятда: Аёллар ҳашр қилинмайди дейилган. Яъни: улар урушга олиб борилмайди. Бу феъл ҳам инсонга, ҳам бошқа мавжудотларга нисбатан ишлатилади. حَشَرَتِ السَّنَةُ مَالَ بَنِي فُلاَنٍ дейилади, яъни: қаҳатчилик уларнинг барча молларини олиб кетди деганидир. Ҳашр фақат жамоаларга нисбатан ишлатилади.
Аллоҳ буюради: وَابْعَثْ فِي الْمَدَائِنِ حَاشِرِينَ ва шаҳарларнинг барчасига одам йиғувчи элчиларингни жўнатгин (26/Шуъаро 36); وَالطَّيْرَ مَحْشُورَةً Ҳар тарафдан тўпланиб келувчи қушларни ҳам (38/Сод 19); وَإِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ Ваҳший ҳайвонлар бир жойга тўпланганида (81/Таквир 5); ِلأوَّلِ الْحَشْرِ مَا ظَنَنْتُمْ أنْ يَخْرُجُوا биринчи ҳайдашда уларни диёрларидан чиқарган Зотдир. Сизлар уларнинг чиқиб кетишларини ўйламаган эдингиз (59/Ҳашр 2); وَحُشِرَ لِسُلَيْمَانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَاْلإِنْسِ وَالطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ Сулаймоннинг жин, инс ва қушлардан иборат лашкари тўпланиб, интизомли ҳолда бир жойга жам бўлиб, тизилган саф ҳолида ва бир текис қадам ташлаб юришга тушди (27/Намл 17).
Қиёматни васфлар экан, шундай буюрган: وَإِذَا حُشِرَ النَّاسُ كَانُوا لَهُمْ أعْدَاءً Инсонлар жам қилинганда, бутлар уларга душман бўладилар (46/Аҳқоф 6); فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيهِ جَمِيعاً Аллоҳ барчасини Ўз ҳузурига бир жойга тўплайди (4/Нисо 172); وَحَشَرْنَاهُمْ (18/Каҳф 47). Қиёмат куни